Metody i kontrola jakości

Rejestr Dowodów Condor Research: każde twierdzenie ocenione i procytowane

Condor Research

Dział naukowy

Updated lip 2026 · 94 min read

W skrócie

Rejestr Dowodów Condor Research to jeden, otwarcie licencjonowany zapis tego, co recenzowana literatura naukowa rzeczywiście wykazuje dla każdego związku w katalogu — każde stwierdzenie ocenione według typu dowodu (dane u ludzi, zwierzęce, in vitro, mechanistyczne lub przeglądowe), powiązane ze zweryfikowanym cytowaniem PubMed i opatrzone wyraźnym ograniczeniem. Jest celowo uczciwy: większość wyników ma charakter przedkliniczny, a cytowanie nigdy nie stanowi twierdzenia o skuteczności u ludzi ani sugestii zastosowania u ludzi. Wszystko wymienione jest dostarczane wyłącznie do celów badawczych.

Po co w ogóle publikować oceniany rejestr?

Większość tej dziedziny sprzedaje pewność, której nie posiada. Condor Research zajmuje przeciwne stanowisko: uczciwy, weryfikowalny stan dowodów jest produktem. Każdy wiersz poniżej przedstawia wynik, ocenia go według najsilniejszego dostępnego typu dowodu, odsyła do konkretnego rekordu PubMed i wskazuje, czego badanie nie może powiedzieć. Nic tutaj nie stanowi wskazówek dawkowania, porady terapeutycznej ani zalecenia zastosowania u ludzi lub zwierząt — to narzędzie orientacji badawczej dla osób czytających literaturę pierwotną.

Jak działa ocena

Typ dowodu, uporządkowany według znaczenia translacyjnego: Dane u ludzi (kontrolowane lub obserwacyjne badania u ludzi) → Model zwierzęcy (przedkliniczny in vivo) → In vitro (komórkowy lub biochemiczny) → Mechanistyczny (proponowany szlak) → Przegląd (synteza wtórna). Wyższa ocena oznacza silniejszy dowód efektu w danym modelu — nie dowód korzyści u ludzi. Pełny rejestr jest również dostępny jako kanał danych do odczytu maszynowego pod adresem /data/claims.json na licencji CC-BY.

Jak czytać ten rejestr. Każde stwierdzenie poniżej jest oceniane według najsilniejszego dostępnego typu dowodu i zawiera zweryfikowane cytowanie PubMed oraz wyraźne ograniczenie. Oceny dowodów, od najsilniejszej do najsłabszej pod względem znaczenia translacyjnego: Dane u ludzi → Model zwierzęcy → In vitro → Mechanistyczny → Przegląd. Cytowanie nie jest aprobatą zastosowania u ludzi: wszystkie związki są dostarczane wyłącznie do celów badawczych.

5-Amino-1MQ CAS 685079-15-6

Model zwierzęcy (przedkliniczny)U myszy z otyłością wywołaną dietą (DIO) przenikające przez błony komórkowe niskocząsteczkowe inhibitory NNMT — w tym 5-Amino-1MQ — odwracały otyłość wywołaną dietą wysokotłuszczową, zmniejszając masę ciała i otłuszczenie w porównaniu z grupą kontrolną otrzymującą nośnik.Ograniczenie: Wyłącznie mysi model DIO; nie istnieją dane z kontrolowanych badań klinicznych u ludzi dla 5-Amino-1MQ.PMID 29155147
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Genetyczny knockdown NNMT w tkance tłuszczowej myszy chronił przed otyłością wywołaną dietą, ustanawiając NNMT jako przyczynowy regulator metaboliczny i dostarczając uzasadnienia genetycznego dla farmakologicznego hamowania związkami takimi jak 5-Amino-1MQ.Ograniczenie: Dowody pochodzą z genetycznego knockdownu u myszy, a nie z farmakologicznego podawania samego 5-Amino-1MQ; możliwość przeniesienia wyników na ludzi nie została wykazana.PMID 24717514
Mechanistyczny5-Amino-1MQ hamuje NNMT, enzym, który jednocześnie zużywa nikotynamid (prekursor NAD+) oraz SAM (uniwersalny donor grup metylowych), oszczędzając tym samym wewnątrzkomórkowe pule NAD+ i SAM w tkance tłuszczowej — efekt podwójnego bilansu, którego nie wywołują prekursory NAD+ działające na pojedynczy szlak.Ograniczenie: Mechanizm podwójnego bilansu ustalono w modelach komórkowych i gryzoni; czy skala podwyższenia NAD+/SAM przekłada się w istotny sposób na tkankę ludzką, nie zbadano.PMID 29483571
In vitroW różnicujących się preadipocytach (model komórkowy 3T3-L1) hamowanie NNMT zmniejszało lipogenezę w sposób zależny od stężenia, wiążąc blokadę enzymatyczną z mierzalnym spadkiem akumulacji lipidów w komórkach tłuszczowych.Ograniczenie: Wyłącznie model hodowli komórkowej in vitro; zmniejszenie lipogenezy w preadipocytach może nie przewidywać wyników w tkance tłuszczowej całego organizmu.PMID 29155147
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Połączenie diety niskokalorycznej z hamowaniem NNMT ustanowiło odrębny skład mikrobiomu jelitowego u myszy DIO w porównaniu z samym ograniczeniem kalorycznym, co sugeruje, że aktywność NNMT wpływa na ekologię jelitową poza bezpośrednimi efektami na tkankę tłuszczową.Ograniczenie: Pojedyncze badanie na myszach; sygnał dotyczący mikrobiomu jelitowego ma charakter wstępny i nie wyjaśniono go mechanistycznie; nie istnieją dane dotyczące mikrobiomu u ludzi.PMID 35013352
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Hamowanie NNMT łagodziło dysfunkcję metaboliczną związaną z otyłością w mysim modelu DIO, z efektami na parametry metaboliczne wykraczającymi poza masę ciała, co wspiera pogląd o NNMT jako wieloaspektowym węźle metabolicznym, a nie wyłącznie celu adipostatycznym.Ograniczenie: Opublikowane w 2024 roku, pojedyncze badanie na gryzoniach; brak niezależnej replikacji i danych u ludzi.PMID 39161060
In vitroNiskocząsteczkowe inhibitory NNMT z chemotypu 5-Amino-1MQ wykazały aktywność antyproliferacyjną w komórkach raka szyjki macicy HeLa in vitro, wskazując, że rola tego enzymu wykracza poza biologię adipocytów i obejmuje metabolizm komórek nowotworowych.Ograniczenie: Wyłącznie ludzka linia komórkowa raka szyjki macicy in vitro; działania antyproliferacyjnego in vivo lub w ludzkim nowotworze nie wykazano.PMID 33645410
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Stwierdzono, że nadekspresja NNMT w fibroblastach związanych z nowotworem napędza progresję guza i oporność na immunoterapię poprzez modulację polaryzacji makrofagów w modelach raka urotelialnego pęcherza moczowego, dodatkowo ustanawiając NNMT jako cel badawczy w biologii podścieliska nowotworowego.Ograniczenie: Dowody pochodzą z modeli komórkowych raka pęcherza moczowego i modeli mysich; farmakologia inhibitorów NNMT (w odróżnieniu od manipulacji genetycznej) w tym kontekście wymaga dalszych badań.PMID 39067875

AHK-Cu CAS 682809-81-0

In vitroW literaturze zaobserwowano, że AHK-Cu (L-alanylo-L-histydylo-L-lizyno-Cu²⁺) stymulował wydłużanie ludzkich mieszków włosowych ex vivo oraz proliferację komórek brodawki skórnej (DPC) in vitro przy stężeniach od 10⁻¹² do 10⁻⁹ M, z towarzyszącym obniżeniem markerów apoptozy (podwyższony stosunek Bcl-2/Bax, obniżone kaspaza-3 i PARP).Ograniczenie: Wyłącznie badanie ex vivo i in vitro (izolowane ludzkie mieszki włosowe i hodowle komórkowe); brak danych u żywych ludzi. Mała próba; nie oceniono długoterminowego bezpieczeństwa ani skuteczności klinicznej.PMID 17703734
In vitroW literaturze zaobserwowano, że AHK-Cu stymulował proliferację fibroblastów skórnych i podwyższał produkcję VEGF (czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego), jednocześnie zmniejszając wydzielanie TGF-β1, co sugeruje korzystny profil dla przebudowy tkanki bez nadmiernego włóknienia.Ograniczenie: Wyłącznie przedkliniczne dane z hodowli komórkowych; efekty na VEGF i TGF-β wymieniono jako tło badania, a nie jako pierwszorzędowy punkt końcowy badania. Nie opublikowano niezależnej replikacji dotyczącej konkretnie AHK-Cu w fibroblastach.PMID 17703734
In vitroW literaturze zaobserwowano, że strukturalne analogi motywu Ala-His-Lys z Cu²⁺ (konkretnie DAHK, N-końcowy tetrapeptyd ludzkiej albuminy) zapobiegały tworzeniu się reaktywnych form tlenu (ROS) indukowanych przez wolną miedź, hamując peroksydację lipidów LDL i tworzenie TBARS w zakresie pH fizjologicznego i kwaśnego.Ograniczenie: Dane dotyczą DAHK (Asp-Ala-His-Lys), tetrapeptydu będącego analogiem strukturalnym, który dzieli z AHK-Cu motyw chelatujący His-Lys, ale nie jest z nim identyczny. Bezpośrednia ekstrapolacja na AHK-Cu wymaga niezależnej weryfikacji eksperymentalnej.PMID 11396981
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że miejscowy kompleks tripeptyd-miedź (GHK-Cu; żel Iamin 2%) przyspieszał gojenie otwartych ran niedokrwiennych u szczurów Sprague-Dawley: do 13. dnia powierzchnia rany zmniejszyła się o 64,5% w grupie leczonej wobec 28,2% w grupie kontrolnej, z istotnym spadkiem TNF-α, MMP-2 i MMP-9.Ograniczenie: Badanym związkiem jest GHK-Cu (Gly-His-Lys-Cu²⁺), a nie AHK-Cu; są to analogi z tej samej rodziny kompleksów tripeptyd-miedź, ale o różnych sekwencjach. Wyników nie można bezpośrednio przenosić na AHK-Cu bez dedykowanych badań. Model zwierzęcy (szczur); brak badań klinicznych u ludzi.PMID 14648529
MechanistycznyW literaturze zaobserwowano, za pomocą izotermicznej kalorymetrii miareczkowej (ITC), że motywy chelatujące miedź DAHK i GHK — rodzina, do której należy AHK — wiążą Cu²⁺ w stechiometrii 1:1 z warunkowymi stałymi dysocjacji w zakresie subfemtomolowym przy pH 7,4, co wskazuje na zdolność chelatacji o wysokim powinowactwie, istotną dla biodostępności miedzi w warunkach fizjologicznych.Ograniczenie: Dane biochemiczne dotyczące chelatacji dla DAHK i GHK; samego AHK nie zmierzono bezpośrednio. Dokładne powinowactwo AHK-Cu może się różnić. Nie oceniono efektów biologicznych ani biodostępności in vivo.PMID 21898044

AICAR (5-Aminoimidazole-4-carboxamide ribonucleotide / Acadesine) CAS 3031-94-5

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że AICAR aktywuje AMPK w mięśniach szkieletowych szczura i jednocześnie zwiększa utlenianie kwasów tłuszczowych oraz wychwyt glukozy w warunkach in vitro i in vivo, ustanawiając podstawowy mechanizm działania tego związku jako metabolicznego mimetyku.Ograniczenie: Badanie na szczurach (Am J Physiol 1997); dane dotyczące przełożenia na ludzi są pośrednie, a żadne kontrolowane badania kliniczne nie potwierdzają równoważnych efektów w mięśniach ludzkich przy systemowym podawaniu AICAR.PMID 9435525
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że połączenie AICAR (aktywatora AMPK) z agonistą PPARδ, GW501516, zwiększyło zdolność wysiłkową tlenową o do 44% u siedzących trybów życia myszy po czterech tygodniach leczenia, bez treningu fizycznego, w badaniu określonym jako „mimetyk wysiłku fizycznego”, opublikowanym w czasopiśmie Cell.Ograniczenie: Model mysi (Narkar i wsp., Cell 2008); efekt przypisano częściowo GW501516 (niedostępnemu do użytku u ludzi ze względu na jego profil bezpieczeństwa). Nie istnieją równoważne dane o skuteczności u ludzi dla samego AICAR.PMID 18674809
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że AICAR, podawany dożylnie w kontekście operacji pomostowania wieńcowego (badanie RED-CABG), nie zmniejszał istotnie złożonych punktów końcowych obejmujących zgon, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu lub niewydolność nerek w porównaniu z placebo, w wieloośrodkowym randomizowanym kontrolowanym badaniu fazy III (n≈3080).Ograniczenie: Wynik negatywny dla pierwszorzędowego punktu końcowego (JAMA 2012, RED-CABG); wskazaniem była okołooperacyjna kardioprotekcja, a nie wskazanie metaboliczne. Niepowodzenie badania ogranicza ekstrapolację na inne hipotezy zastosowania. Dawka i droga podania (dożylna) różnią się od jakiegokolwiek nieklinicznego scenariusza badawczego.PMID 22782417
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że AICAR aktywuje AMPK w mięśniach szkieletowych szczura i pobudza transkrypcję transportera GLUT-4, sugerując mechanizm niezależny od insuliny dla wychwytu glukozy zależnego od AMPK; kolejne badania w modelach denerwacji wykazały, że AICAR zapobiega spadkowi GLUT-4 związanemu z bezczynnością mięśni.Ograniczenie: Modele szczurze (J Appl Physiol 2001); znaczenia fizjologicznego w mięśniach ludzkich nie ustalono w kontrolowanych badaniach klinicznych z AICAR. Mechanizm AMPK→GLUT-4 jest biologicznie prawdopodobny, ale nie potwierdzony terapeutycznie u ludzi.PMID 11641350
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że podawanie AICAR szczurom na diecie wysokotłuszczowej zmniejszało markery zapalenia wątroby (NF-κB, TNF-α) i poprawiało parametry histologiczne niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby (NAFLD), a także przywracało funkcję mitochondrialną i siateczki śródplazmatycznej wątroby.Ograniczenie: Model szczurzy na diecie hiperkalorycznej (Int J Mol Sci 2023); żadne badania kliniczne u ludzi z NAFLD nie oceniały AICAR. Proponowane mechanizmy (HGF/NF-κB/SNARK) wymagają walidacji w modelach ludzkich.PMID 36834782
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że Acadesine (AICAR) wykazuje aktywność przeciwnowotworową in vitro i in vivo w modelach chłoniaka z komórek płaszcza, a jego połączenie z rytuksymabem wykazuje synergię w mysich modelach ksenograftu, za pośrednictwem częściowo aktywacji AMPK i zmniejszonej sygnalizacji mTOR.Ograniczenie: Modele in vitro i mysiego ksenograftu (Oncotarget 2014); aktywności przeciwnowotworowej AICAR u pacjentów z chłoniakiem nie wykazano w kontrolowanych badaniach klinicznych. Pozytywne przedkliniczne dane hematologiczne nie przełożyły się na zatwierdzenia regulacyjne.PMID 24519895
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że jednoczesne podawanie AICAR z hamowaniem miostatyny u starzejących się myszy zachowywało masę i funkcję mięśni szkieletowych lepiej niż każda z interwencji osobno, przy czym efekty wiązano z indukcją metabolizmu oksydacyjnego zależnego od AMPK, co sugeruje potencjalną rolę w sarkopenii w modelach zwierzęcych.Ograniczenie: Badanie na starzejących się myszach (J Gerontol A 2015); zaobserwowana korzyść wymagała połączenia z hamowaniem miostatyny. Nie istnieją dane kliniczne u ludzi dotyczące AICAR w sarkopenii. Ekstrapolacja na starzenie się człowieka ma charakter spekulatywny.PMID 25227129

AOD-9604 CAS 221231-10-3

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że przewlekłe leczenie AOD-9604 (C-końcowym fragmentem lipolitycznym ludzkiego GH, reszty 177–191) zmniejszało masę ciała i zwiększało utlenianie tłuszczów u otyłych myszy (ob/ob), z skutecznością porównywalną do pełnowymiarowego GH, ale bez jego działań diabetogennych ani wpływu na wzrost podłużny.Ograniczenie: Mysi model otyłości genetycznej (ob/ob); ekstrapolacji na regulację masy ciała u ludzi nie ustalono w opublikowanych kontrolowanych badaniach skuteczności.PMID 11673763
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że AOD-9604 stymulował lipolizę w izolowanych adipocytach i hamował lipogenezę, a efekty te utrzymywały się u myszy z knockoutem receptora β3-adrenergicznego, co sugeruje szlak sygnalizacji lipolitycznej niezależny od β3-AR.Ograniczenie: Badania in vivo na myszach oraz w izolowanych adipocytach gryzoni; dokładnego mechanizmu receptorowego w ludzkiej tkance tłuszczowej nie scharakteryzowano.PMID 11713213
Mieszane dowodyW literaturze zaobserwowano, że AOD-9604 ma korzystny profil metaboliczny jak na peptyd tej klasy: nie oddziałuje z receptorami GH ani IGF-1, nie podwyższa krążącego poziomu IGF-1 i nie zakłóca testu izoform GH stosowanego przez WADA, funkcjonalnie odróżniając się od egzogennego GH.Ograniczenie: Badanie dotyczące testu WADA ma charakter analityczny (in vitro), a nie kliniczny; brak interakcji z receptorami GH/IGF-1 opiera się na danych dla związku oryginalnego (Ng FM i wsp., Horm Res 2000), a nie na badaniach zaawansowanej fazy.PMID 24124033
Mieszane dowodyW literaturze zaobserwowano, że badania metaboliczne syntetycznej domeny lipolitycznej AOD-9604 wykazały krótki okres półtrwania w osoczu i profil bezpieczeństwa bez istotnej ostrej toksyczności w modelach zwierzęcych przy testowanych dawkach, co doprowadziło do badań klinicznych fazy II w leczeniu otyłości.Ograniczenie: Pierwotne dane bezpieczeństwa pochodzą z fazy przedklinicznej; badania kliniczne fazy II/III (Metabolic Pharmaceuticals) nie doprowadziły do zatwierdzenia regulacyjnego dla wskazania otyłości; pełne dane z tych badań nie są ogólnodostępne.PMID 11146367
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że wstrzyknięcie dostawowe AOD-9604 z kwasem hialuronowym lub bez niego histologicznie poprawiało integralność chrząstki stawowej i zmniejszało markery degradacji w króliczym modelu choroby zwyrodnieniowej stawów, sugerując potencjał chondroprotekcyjny, który skłonił do dalszych badań.Ograniczenie: Model zwierzęcy (królik); dowody mają charakter wyłącznie przedkliniczny. Żadne opublikowane kontrolowane badania kliniczne nie potwierdzają skuteczności chondroprotekcyjnej u ludzi.PMID 26275694
Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, że AOD-9604 został sklasyfikowany przez recenzentów jako jeden z kandydatów terapeutycznych na otyłość o nowym mechanizmie działania, ocenianych w rozwoju klinicznym w połowie lat 2000., podkreślając jego selektywność wobec tkanki tłuszczowej w stosunku do innych celów metabolicznych.Ograniczenie: Przegląd narracyjny z 2006 roku; program kliniczny AOD-9604 dla otyłości zakończono bez zatwierdzenia regulacyjnego. Ten cytat opisuje stan rozwoju w tym historycznym momencie, a nie wykazaną skuteczność kliniczną.PMID 16625817

ARA-290 (Cibinetide) CAS 1208243-50-8

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że ARA-290 (4 mg/dobę s.c. × 28 dni) było bezpieczne i dobrze tolerowane u pacjentów z sarkoidozą i objawami neuropatii włókien cienkich (SFN), z poprawą bólu neuropatycznego, zmęczenia i objawów autonomicznych względem placebo w randomizowanym badaniu pilotażowym z podwójnie ślepą próbą.Ograniczenie: Małe badanie pilotażowe (n=23); populacja ograniczona do sarkoidozy; nie powtórzone w ukończonym badaniu fazy 3. Ramy RUO: brak zatwierdzonych dawek terapeutycznych.PMID 23168581
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że u pacjentów z sarkoidozą i utratą cienkich włókien nerwowych leczenie ARA-290 wiązało się ze wzrostem gęstości włókien nerwowych rogówki (CNFD) i poprawą objawów SFN, sugerując efekt neuroregeneracyjny w tkance ludzkiej.Ograniczenie: Badanie nie było kontrolowane placebo dla punktu końcowego CNFD; mała próba; nie rozróżniono mechanizmu regeneracji od ochrony. Ramy RUO.PMID 24136731
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że ARA-290 osłabia ból patofizjologiczny w modelach zwierzęcych, działając na kanał TRPV1, z dowodami na integrację między sygnalizacją immunologiczną a nocycepcją, niezależnie od aktywności erytropoetycznej.Ograniczenie: Dane wyłącznie przedkliniczne (gryzonie); znaczenia translacyjnego dla ludzkiego bólu neuropatycznego nie ustalono w badaniach kontrolowanych. Ramy RUO.PMID 26774587
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że ARA-290 hamowało aktywację makrofagów i zmniejszało uszkodzenia przeszczepionych wysp trzustkowych w modelach transplantacyjnych, nie wykazując aktywności hematopoetycznej, co pozycjonuje je jako nieerytropoetyczny analog o właściwościach immunomodulujących.Ograniczenie: Mysi model transplantacyjny; skuteczności w klinicznej transplantacji u ludzi nie wykazano w badaniach fazy 3. Ramy RUO.PMID 26683514
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że w badaniu klinicznym fazy 2 Cibinetide (ARA-290) nie osiągnął istotności statystycznej dla pierwszorzędowego punktu końcowego cukrzycowego obrzęku plamki (BCVA), choć wykazał akceptowalne sygnały bezpieczeństwa; badanie było ograniczone rozmiarem próby i kryteriami doboru.Ograniczenie: Nie osiągnięto pierwszorzędowego punktu końcowego; badanie fazy 2 miało zbyt małą moc statystyczną dla punktów końcowych wzrokowych; brak zatwierdzenia regulacyjnego dla tego wskazania. Ramy RUO.PMID 32674280
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że wczesna modulacja monocytów przez ARA-290 spowalniała postęp patologii podobnej do choroby Alzheimera w modelach zwierzęcych, sugerując rolę receptora naprawy wrodzonej (IRR) w przewlekłym neurozapaleniu.Ograniczenie: Badanie wyłącznie przedkliniczne (mysi model choroby Alzheimera); przełożenia na demencję u ludzi nie oceniono w badaniach klinicznych. Ramy RUO.PMID 34343617
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że Cibinetide (ARA-290) poprawiał funkcję allogenicznego przeszczepu wysp trzustkowych w modelach transplantacyjnych, zmniejszając wczesną utratę przeszczepu związaną z reakcją zapalną, przy czym mechanizm przypisano aktywacji IRR.Ograniczenie: Gryzoni model przeszczepu wysp trzustkowych; dowody kliniczne w ludzkiej transplantacji wysp trzustkowych mają charakter wstępny (odrębne badania, nie faza 3). Ramy RUO.PMID 32345869

BPC-157 CAS 137525-51-0

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym modelu uszkodzenia ścięgna BPC-157 wspierał wzrost fibroblastów ścięgna, poprawiał przeżywalność komórek i zwiększał migrację komórek in vitro, sugerując rolę w sygnalizacji naprawy tkanki na poziomie komórkowym.Ograniczenie: Komponent in vivo przeprowadzono wyłącznie na szczurach; brak dostępnych danych dotyczących ludzkich ścięgien; pojedyncza grupa badawcza.PMID 21030672
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym modelu gojenia więzadeł systemowe i miejscowe podawanie BPC-157 przyspieszało naprawę więzadeł, ocenianą metodami histologicznymi i testami biomechanicznymi, w porównaniu z nieleczoną grupą kontrolną.Ograniczenie: Wyłącznie model gryzoni; punkty końcowe gojenia więzadeł mogą nie przekładać się na anatomię ludzką ani kinetykę naprawy u ludzi.PMID 20225319
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W króliczym modelu segmentowego ubytku kości BPC-157 wykazał aktywność osteogenną, wspierając gojenie kości porównywalne z implantacją autologicznej kości korowej w chirurgicznym przygotowaniu na małych zwierzętach.Ograniczenie: Małe liczebności próby w modelu króliczym; mechanizm osteogenny nie został w pełni wyjaśniony; brak badań gojenia kości u ludzi.PMID 10071911
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Prace przedkliniczne na szczurzych preparatach naczyniowych wykazały, że BPC-157 moduluje napięcie naczynioruchowe i aktywuje szlak Src-Kaweolina-1-eNOS, wskazując na sygnalizację tlenku azotu jako mechanistyczny czynnik przyczyniający się do jego opisywanych efektów naczyniowych.Ograniczenie: Mechanizm scharakteryzowano w izolowanych szczurzych preparatach naczyniowych; nie wykazano, czy szlak ten jest aktywowany in vivo w nienaruszonych organizmach lub u ludzi.PMID 33051481
Przegląd / wtórneSystematyczny przegląd literatury dotyczącej BPC-157 z 2025 roku (Hospital for Special Surgery) wykazał, że 35 z 36 zidentyfikowanych badań miało charakter przedkliniczny (komórkowy lub zwierzęcy), a zidentyfikowano tylko jedno badanie kliniczne, co podkreśla przeważająco przedkliniczną bazę dowodową.Ograniczenie: Przeszukiwania narracyjne i systematyczne mogły pominąć literaturę szarą; jedyne zidentyfikowane badanie kliniczne było małe i nie miało wystarczającej mocy statystycznej dla skuteczności.PMID 40789979
Przegląd / wtórnePrzegląd narracyjny z 2026 roku wykazał, że BPC-157 należy uznać za substancję badawczą (investigational), zauważając, że podstawowe parametry kliniczne — w tym wskazania, dawkowanie i czas trwania leczenia — pozostają niezdefiniowane dla zastosowania u ludzi.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; podatny na stronniczość w doborze przez autorów; brak danych klinicznych ogranicza wnioski poza zaleceniem dalszych badań kontrolowanych.PMID 41898733
MechanistycznyBPC-157 to syntetyczny pentadekapeptyd o 15 aminokwasach (sekwencja Gly-Glu-Pro-Pro-Pro-Gly-Lys-Pro-Ala-Asp-Asp-Ala-Gly-Leu-Val) wywodzący się z częściowej sekwencji ludzkiego białka ochronnego soku żołądkowego; wykazuje znaczną stabilność w środowisku wodnym i odporność na degradację kwasową w porównaniu ze strukturalnie analogicznymi peptydami.Ograniczenie: Dane dotyczące stabilności uzyskano w kontrolowanych warunkach in vitro; zachowanie biofarmaceutyczne w złożonych macierzach biologicznych pozostaje niepełnie scharakteryzowane.PMID 42198317
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym modelu urazu zmiażdżeniowego mięśnia BPC-157 podawany dootrzewnowo zmniejszał makroskopowe i histologiczne markery uszkodzenia w porównaniu z grupą kontrolną, co jest zgodne z efektem cytoprotekcyjnym w ostrym urazie tkanek miękkich.Ograniczenie: Gryzoni model urazu zmiażdżeniowego; wielkość efektu i powtarzalność między niezależnymi laboratoriami nie zostały ustalone; brak danych u ludzi.PMID 18668315

Cerebrolysin CAS 12656-61-0

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Cerebrolysin poprawiał funkcje poznawcze i ogólne funkcjonowanie u pacjentów z otępieniem naczyniowym w randomizowanych badaniach kontrolowanych; przegląd Cochrane obejmujący sześć RCT (597 uczestników) wykazał korzyści w zakresie funkcji poznawczych i ogólnego funkcjonowania bez sygnałów istotnych działań niepożądanych, choć autorzy ocenili wnioski jako niejednoznaczne z powodu heterogeniczności i wysokiego ryzyka błędu systematycznego w uwzględnionych badaniach.Ograniczenie: Przegląd Cochrane (2019) obejmujący sześć RCT z istotnymi ograniczeniami metodologicznymi: wysokie ryzyko błędu systematycznego w badaniach pierwotnych, znaczna heterogeniczność dawki i czasu trwania oraz brak nowych badań włączonych od czasu przeglądu z 2013 roku. Obserwowane efekty mogą być klinicznie nieistotne. Od tego czasu nie opublikowano badań wysokiej jakości.PMID 31710397
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że prospektywna metaanaliza serii badań CAPTAIN (dwa RCT fazy IIIb/IV, 185 pacjentów, GCS 6-12) wykazała statystycznie istotny efekt o „małej do średniej” wielkości na korzyść Cerebrolysin w wielowymiarowym zestawie skal funkcjonalnych i neuropsychologicznych w 30. dniu w umiarkowanym do ciężkiego urazie mózgu.Ograniczenie: Prospektywna metaanaliza obejmująca zaledwie dwa badania o ograniczonej liczebności próby (n=185); oba badania były finansowane przez EVER Neuro Pharma (producenta Cerebrolysin), co wprowadza ryzyko stronniczości sponsora. Pierwszorzędowy punkt końcowy jest złożony i wielowymiarowy, co komplikuje interpretację kliniczną. Cerebrolysin nie jest zatwierdzony przez FDA ani EMA dla urazowego uszkodzenia mózgu.PMID 33620612
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że metaanaliza sześciu podwójnie zaślepionych, kontrolowanych placebo RCT dotyczących Cerebrolysin (30 ml/dobę) w łagodnej do umiarkowanej chorobie Alzheimera wykazała statystycznie istotny ogólny korzystny efekt na funkcje poznawcze i ogólną zmianę kliniczną, z korzystnym stosunkiem korzyści do ryzyka w porównaniu z placebo.Ograniczenie: Metaanaliza z 2015 roku obejmująca sześć RCT; większość uwzględnionych badań była sponsorowana przez producenta (EVER Neuro Pharma). Umiarkowana wielkość efektu; nowsze badania o większej liczebności próby w chorobie Alzheimera dały mniej spójne wyniki. Droga podania (codzienny wlew dożylny) ogranicza praktyczną stosowalność w badaniach nieklinicznych.PMID 25832905
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że zaktualizowany systematyczny przegląd Cochrane (2023, 7 RCT, 1773 uczestników) dotyczący ostrego udaru niedokrwiennego wnioskuje, z umiarkowaną pewnością dowodów, że Cerebrolysin prawdopodobnie nie ma korzystnego wpływu na śmiertelność ze wszystkich przyczyn, i sygnalizuje możliwy wzrost niekończących się zgonem poważnych zdarzeń niepożądanych, kwalifikując pozytywne wyniki wcześniejszych badań w tym wskazaniu.Ograniczenie: Pewność dowodów jest umiarkowana (nie wysoka) według kryteriów GRADE. Większość uwzględnionych badań przeprowadzono w Rosji, Europie Wschodniej i Azji, z heterogenicznymi protokołami i populacjami. Stwierdzenie możliwego wzrostu poważnych zdarzeń niepożądanych niekończących się zgonem wymaga ostrożnej interpretacji i niezależnej replikacji.PMID 37818733
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że w szczurzym modelu deprywacji matczynej leczenie Cerebrolysin zwiększało liczbę przecięć dendrytycznych i poziomy BDNF (czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego) w ciele migdałowatym, sugerując neurotroficzny mechanizm działania, który mógłby leżeć u podstaw jego efektów na plastyczność neuronalną w przedklinicznych modelach stresu wczesnego okresu życia.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na samcach szczurów Sprague-Dawley z n=7 na grupę (bardzo mała próba). Wyniki dotyczące BDNF i plastyczności dendrytycznej w modelu deprywacji matczynej nie są bezpośrednio ekstrapolowalne na warunki ludzkie ani na zastosowania kliniczne badane u ludzi. Efekt nie wykazał statystycznie istotnych różnic w teście zachowań społecznych między grupami MD i MD+CBL.PMID 40123021
Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, że Cerebrolysin, opisywany jako lek wielocelowy, uważa się za wywierający działanie neuroprotekcyjne poprzez aktywację szlaków sygnalizacyjnych zaangażowanych w regenerację neurologiczną (w tym szlaków neurotroficznych, antyapoptotycznych i przeciwzapalnych), zgodnie z przeglądem narracyjnym, który osadza jego udokumentowane zastosowanie kliniczne w ponad 50 krajach w udarze, neurodegeneracji i urazowym uszkodzeniu mózgu.Ograniczenie: Przegląd narracyjny (nie systematyczny), podatny na stronniczość w doborze literatury. Opisane mechanizmy wywnioskowano głównie z badań przedklinicznych; bezpośrednie przełożenie na ludzi nie jest solidnie ustalone. Cerebrolysin to złożona mieszanina peptydów i aminokwasów pochodzących z mózgu świni, więc standaryzacja partii jest czynnikiem zakłócającym we wszystkich badaniach.PMID 33515100

CJC-1295 (with DAC) CAS 446262-90-4

Dane u ludziCJC-1295 DAC to syntetyczny analog GHRH, który wiąże się kowalencyjnie z albuminą surowicy poprzez kompleks powinowactwa do leku (DAC) oparty na maleimidopropionylo-lizynie, wydłużając jego krążący okres półtrwania do szacowanych 5,8–8,1 dnia u zdrowych dorosłych ochotników po pojedynczym wstrzyknięciu podskórnym.Ograniczenie: Pojedyncze badanie fazy 1 na małej kohorcie zdrowych ochotników; brak opublikowanej replikacji w populacjach chorobowych ani długoterminowej obserwacji.PMID 16352683
Dane u ludziW dwóch randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach z rosnącą dawką u zdrowych dorosłych, pojedyncze wstrzyknięcie podskórne CJC-1295 wywoływało zależny od dawki wzrost średniego stężenia GH w osoczu o około 2- do 10-krotność, utrzymujący się sześć dni lub dłużej, oraz średniego IGF-1 o 1,5- do 3-krotność, utrzymujący się 9–11 dni.Ograniczenie: Wyłącznie zastępcze punkty końcowe biomarkerów (GH i IGF-1); brak danych o wyniku funkcjonalnym lub klinicznym; badanie przerwano przed dalszym rozwojem.PMID 16352683
Dane u ludziPodczas ciągłej stymulacji CJC-1295 u zdrowych dorosłych osób pulsacyjne wydzielanie GH jest zachowane, a nie spłaszczone, co wskazuje, że endogenne napięcie somatostatynowe nadal ogranicza uwalnianie GH z przysadki nawet przy trwałym pobudzeniu receptora GHRH.Ograniczenie: Małe badanie na zdrowych ochotnikach; długoterminowe zachowanie pulsacyjności przy powtarzanym dawkowaniu trwającym wiele tygodni nie zostało scharakteryzowane u ludzi.PMID 17018654
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Podawanie CJC-1295 raz dziennie normalizowało wzrost u myszy z knockoutem GHRH, które w innym wypadku nie rosną, wykazując funkcjonalne zastąpienie brakującego natywnego sygnału GHRH przez długo działający analog w dobrze scharakteryzowanym modelu zwierzęcym.Ograniczenie: Mysi model knockoutu GHRH; wyniki uzyskano na tle konstytutywnego niedoboru GHRH i nie można ich ekstrapolować na prawidłową fizjologię ani niedobór GH u ludzi.PMID 16822960
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Bioniunkty hGRF(1-29)-albumina — klasa chemiczna, z której wyodrębniono CJC-1295 DAC — aktywują receptor GRF na somatotrofach przedniego płata przysadki szczura, ustanawiając mechanizm molekularny, dzięki któremu koniugacja z albuminą zapewnia przedłużoną stymulację przysadki.Ograniczenie: Dane o aktywacji receptora pochodzą z przysadki szczurzej; kinetyka wiązania DAC i profile obsadzenia receptora u ludzi nie zostały bezpośrednio scharakteryzowane.PMID 15817669
Dane u ludziAktywacji osi GH/IGF-1 przez CJC-1295 u zdrowych dorosłych osób towarzyszą mierzalne zmiany w profilach białek surowicy, w tym zmiany białek wiążących IGF, zgodne z zaangażowaniem osi GH poniżej ostrych odpowiedzi biomarkerów GH i IGF-1.Ograniczenie: Obserwacyjne dane proteomiczne z małej kohorty zdrowych ochotników; znaczenie funkcjonalne poszczególnych zmian w profilu białek nie zostało ustalone.PMID 19386527
MechanistycznyNatywny GHRH(1-44) i jego fragmenty GRF(1-29) są szybko degradowane w ludzkim osoczu głównie przez dipeptydylopeptydazę IV (DPP-IV) i enzymy o aktywności trypsynopodobnej, co dostarcza mechanistycznego uzasadnienia dla podstawień aminokwasowych i strategii wiązania z albuminą zastosowanych do zaprojektowania wydłużonej farmakokinetyki CJC-1295's.Ograniczenie: Badanie degradacji w osoczu in vitro i ex vivo; nie mierzy bezpośrednio stopnia ochrony przed DPP-IV zapewnianej przez specyficzne podstawienia CJC-1295's in vivo.PMID 2565342

Cortagen CAS 335591-03-2

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze przedklinicznej zaobserwowano, że wstrzyknięcie domięśniowe związku Cortagen (10 µg/kg przez 10 dni) u szczurów z przeciętym i zszytym nerwem kulszowym zwiększyło tempo wzrostu regenerujących się włókien nerwowych o 27% oraz prędkość przewodzenia o 40% w stosunku do grupy kontrolnej.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na szczurach; pojedyncza dawka, nie podano liczebności małej grupy; brak opublikowanej niezależnej replikacji; nie można bezpośrednio ekstrapolować na ludzi.PMID 11276314
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze przedklinicznej zaobserwowano, że Cortagen wywiera opóźniony efekt na przywrócenie uszkodzonej funkcji nerwu u szczurów, sugerując przedłużone okno terapeutyczne wykraczające poza okres podawania ostrego.Ograniczenie: Krótka komunikacja (2 strony); ograniczone szczegóły metodologiczne; wyłącznie szczurzy model zwierzęcy; brak badań kontrolowanych u ludzi.PMID 12134478
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Analiza mikromacierzy 15 247 transkryptów w sercu samic myszy (6 miesięcy, CBA) po 5 dniach leczenia związkiem Cortagen zidentyfikowała 234 klony z istotną zmianą ekspresji (110 znanych genów w różnych kategoriach funkcjonalnych), z maksymalną regulacją +5,42 i -2,86, ujawniając efekty na ekspresję genów sercowych oprócz jego pierwotnej aktywności w OUN.Ograniczenie: Eksploracyjne badanie transkryptomiczne na pojedynczym modelu zwierzęcym i jednej płci; znaczenia funkcjonalnego zmian ekspresji nie zwalidowano funkcjonalnie; pochodzenie grupy badawczej (Instytut Bioregulacji, współautorzy peptydu) stanowi potencjalne źródło stronniczości.PMID 15159690
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze przedklinicznej zaobserwowano, że Cortagen i Cortexin (polipeptyd kory mózgowej bydła) przyspieszały powrót zmienionego zachowania indywidualnego u szczurów niedokrwiennych o różnej odporności na hipoksję oraz zapobiegały nadmiernej aktywacji peroksydacji lipidów i spadkowi aktywności antyoksydacyjnej w tkance mózgowej podczas przewlekłego niedokrwienia mózgu.Ograniczenie: Artykuł w języku rosyjskim (dostępne wyłącznie streszczenie w języku angielskim); Cortagen badano wraz ze związkiem Cortexin bez porównania między obiema substancjami; brak grupy obserwacji długoterminowej; zwierzęcy model przewlekłego niedokrwienia.PMID 21476278
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze przedklinicznej zaobserwowano, że wstrzyknięcie związku Cortagen (razem ze związkiem Epitalon) szczurom zmniejszało zawartość produktów peroksydacji lipidów (LPO) i oksydacyjnej modyfikacji białek w surowicy i korze mózgowej, sugerując aktywność antyoksydacyjną w tkance nerwowej.Ograniczenie: Cortagen oceniano w połączeniu ze związkiem Epitalon, a nie w izolacji; obserwowany efekt antyoksydacyjny nie pozwala rozdzielić indywidualnego wkładu każdego peptydu; badanie w formie krótkiej komunikacji.PMID 18239817
In vitroW literaturze in vitro zaobserwowano, że Cortagen wykazuje aktywność swoistą tkankowo: stymulował wzrost eksplantów kory mózgowej szczura w hodowli organotypowej, efekt niezaobserwowany w eksplantach z innych narządów (wątroba, grasica), podczas gdy peptydy homologiczne (Livagen, Vilon) selektywnie stymulowały odpowiadające im tkanki docelowe.Ograniczenie: Model in vitro (hodowla organotypowa); liczebność próby nie podana w streszczeniu; wszystkie eksperymenty pochodzą z tego samego laboratorium, które opracowało peptyd; brak niezależnej walidacji.PMID 11713572
In vitroW literaturze zaobserwowano, że Cortagen (Ala-Glu-Asp-Pro) indukował selektywną deheterochromatynizację regionów chromosomowych w hodowanych limfocytach osób w wieku 75-88 lat, w tym dekondensację heterochromatyny i aktywację genów rybosomalnych w satelitarnych trzonkach chromosomów akrocentrycznych, bez wpływu na strukturalną heterochromatynę pericentromeryczną.Ograniczenie: Badanie ex vivo na hodowanych ludzkich limfocytach osób starszych; znaczenie funkcjonalne obserwowanych zmian epigenetycznych nie jest powiązane z wynikami klinicznymi; mała próba dawców nie została szczegółowo opisana.PMID 37042594

Dihexa CAS 1401708-83-5

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze przedklinicznej zaobserwowano, że Dihexa (N-heksanoilo-Tyr-Ile-(6) amid aminoheksanowy) jest analogiem angiotensyny IV (AngIV) zaprojektowanym tak, aby był aktywny doustnie i przenikał przez barierę krew-mózg, właściwości, których brakowało jego prekursorom peptydowym; w szczurzych modelach z deficytem poznawczym wywołanym skopolaminą lub starzeniem odwracała zmiany w labiryncie wodnym Morrisa.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na szczurach (mała liczebność n); artykuł jest objęty oświadczeniem o zastrzeżeniach (Expression of Concern) wydanym przez JPET w 2021 roku, choć nie został wycofany. Brak badań klinicznych u ludzi. Efekty na funkcje poznawcze u ludzi są nieznane.PMID 23055539
Przegląd / wtórneSystematyczny przegląd 32 badań eksperymentalnych wykazał, że AngIV i jego analogi (w tym Dihexa) poprawiały wyniki w zadaniach pamięci przestrzennej i biernego unikania w 8 z 9 zwierzęcych modeli deficytu poznawczego; podanie dokomorowe okazało się skuteczniejsze niż podanie systemowe.Ograniczenie: Przegląd ograniczony do badań na zwierzętach innych niż ludzie; żadne z uwzględnionych badań nie było badaniem klinicznym u ludzi. Heterogeniczność między modelami, gatunkami i drogami podania komplikuje bezpośrednią ekstrapolację.PMID 29733881
MechanistycznyW literaturze zaproponowano, że mechanizm działania prokognitywnego Dihexa obejmuje allosteryczną aktywację układu HGF/c-Met: Dihexa dimeryzuje z endogennym HGF, potęgując sygnalizację receptora c-Met, wspierając arboryzację dendrytyczną, spinogenezę i synaptogenezę w hipokampie, zgodnie z modelami in vitro i zwierzęcymi.Ograniczenie: Dowody mechanistyczne dotyczące HGF/c-Met opierają się głównie na modelach zwierzęcych i badaniach in vitro; oryginalny artykuł, który je zaproponował (Benoist i wsp. 2014, PMID 25187433), został wycofany w 2025 roku, co wprowadza niepewność co do solidności leżących u podstaw danych obrazowych. Wright i Harding 2015 (PMID 25649658) to przegląd narracyjny bez własnych danych.PMID 25649658
Model zwierzęcy (przedkliniczny)U transgenicznych myszy APP/PS1 (model choroby Alzheimera) doustne podanie Dihexa przywracało uczenie się przestrzenne w labiryncie wodnym Morrisa, zwiększało ekspresję synaptofizyny (markera synaptycznego), zmniejszało cytokiny prozapalne (IL-1β, TNF-α) i zwiększało IL-10, przy czym efekty pośredniczone były przez szlak PI3K/AKT według autorów.Ograniczenie: Badanie na pojedynczym transgenicznym modelu mysim; liczebność próby nie podana w streszczeniu. Nie przeprowadzono badań bezpieczeństwa ani skuteczności u ludzi. Modele APP/PS1 nie odtwarzają w pełni ludzkiej choroby Alzheimera.PMID 34827486
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym modelu uszkodzenia i naprawy nerwu kulszowego połączenie mezenchymalnych komórek macierzystych + Dihexa podawane domięśniowo do mięśnia brzuchatego łydki istotnie poprawiło (p < 0,05) funkcję motoryczną mierzoną analizą śladów stóp między 8. a 16. tygodniem po naprawie nerwu i łagodziło przykurcze zgięciowe stopy.Ograniczenie: Projekt złożony (Dihexa nie było oceniane jako monoterapia we wszystkich grupach); n = 6-8 szczurów na grupę. Badanie przedkliniczne na szczurach Lewis; ekstrapolacja na regenerację nerwów obwodowych u ludzi wymaga walidacji w badaniach klinicznych.PMID 34703584
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W larwalnym modelu danio pręgowanego Dihexa w stężeniu 1 µM zapewniała istotną ochronę komórek rzęsatych linii bocznej przed ototoksynami aminoglikozydowymi (neomycyna, gentamycyna), przy czym ochrona była częściowo blokowana przez inhibitory Akt, TOR i MEK, sugerując pośrednictwo wewnątrzkomórkowej kaskady HGF.Ograniczenie: Larwalny model danio pręgowanego; ludzkie komórki rzęsate ucha wewnętrznego różnią się właściwościami regeneracyjnymi. Nie istnieją dane u ssaków ani ludzi dotyczące otoprotekcji przez Dihexa.PMID 25674052
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Badanie z 2024 roku wykazało, że Dihexa (PNB-0408) NIE łagodziła objawów podobnych do choroby Huntingtona wywołanych kwasem 3-nitropropionowym u szczurów Wistar, bez istotnych różnic w masie ciała, funkcji motorycznej ani pamięci przestrzennej w stosunku do nieleczonej grupy otrzymującej wyłącznie neurotoksynę.Ograniczenie: Wynik negatywny w pojedynczym przedklinicznym modelu HD; autorzy zauważają, że mogą być potrzebne alternatywne modele lub inne podejścia. Model 3-NP nie jest identyczny z genetyczną chorobą Huntingtona. Wynik ten podkreśla, że skuteczność Dihexa zależy od kontekstu patologii.PMID 38489193

DSIP (Delta Sleep-Inducing Peptide) CAS 62568-57-4

Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, że DSIP jest nonapeptydem (Trp-Ala-Gly-Gly-Asp-Ala-Ser-Gly-Glu) pierwotnie wyizolowanym z podwzgórza królika, który w modelach zwierzęcych wspierał sen delta (fazę wolnofalową) po podaniu dokomorowym, co stanowi jego podstawowy efekt opisany w latach 70. i 80. XX wieku.Ograniczenie: Przegląd narracyjny literatury przedklinicznej i wczesnych badań u ludzi; bezpośrednie znaczenie translacyjne efektu snu delta u ludzi pozostaje przedmiotem debaty. Mechanizm receptorowy DSIP nie został w pełni scharakteryzowany.PMID 6145137
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że w małych badaniach z pacjentami z przewlekłą bezsennością podanie donosowe lub podskórne syntetycznego DSIP wiązało się z subiektywnymi zmianami jakości snu i niektórych parametrów polisomnograficznych, choć wyniki były heterogeniczne między badaniami.Ograniczenie: Badanie z podwójnie ślepą próbą (Bes i wsp. 1992) z małą próbą (zmniejszone n), niestandardowe drogi podania dla zastosowania klinicznego, brak replikacji w badaniach na większą skalę ani z rygorystyczną kontrolą. Nie zatwierdzony przez żadną agencję regulacyjną jako terapia.PMID 1299794
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że DSIP moduluje oś podwzgórze-przysadka-nadnercza: w preparatach zwierzęcych peptyd zmniejszał uwalnianie kortykosteronu indukowane przez CRF (czynnik uwalniający kortykotropinę), sugerując rolę modulującą nad neuroendokrynną odpowiedzią na stres.Ograniczenie: Zwierzęcy model in vivo (Graf i wsp. 1985, Neuroendocrinology); żadne kontrolowane badania kliniczne nie potwierdzają tego efektu u ludzi. Znaczenie fizjologiczne endogennego DSIP w regulacji osi HPA u ludzi jest niepewne.PMID 2995861
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że DSIP przenika przez barierę krew-mózg oraz barierę krew-płyn mózgowo-rdzeniowy w modelach zwierzęcych, co zaproponowano jako mechanizm umożliwiający jego działanie ośrodkowe po podaniu obwodowym.Ograniczenie: Badanie na preparatach zwierzęcych (Zlokovic i wsp. 1988, Peptides); udokumentowana szybkość przenikania jest niska i zależna od dawki. Skuteczności in vivo po podaniu obwodowym u ludzi nie zwalidowano w badaniach kontrolowanych.PMID 3420012
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że DSIP i jego tetrapeptydowy analog wykazywały działanie przeciwdrgawkowe w zwierzęcych modelach napadów wywołanych metafitem, zmniejszając nasilenie epizodów padaczkowych.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na szczurach (Stanojlović i wsp. 2004, Pharmacol Biochem Behav); nie istnieją dowody u ludzi. Model metafitowy jest specyficzny i trudny do bezpośredniej ekstrapolacji na kliniczne padaczki.PMID 14751449
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że podawanie DSIP szczurom z eksperymentalnym ogniskowym udarem niedokrwiennym wiązało się z częściowym powrotem funkcji motorycznej, przy czym jako możliwe wyjaśnienie zaproponowano mechanizmy neuroprotekcyjne.Ograniczenie: Badanie na szczurach Sprague-Dawley (Tukhovskaya i wsp. 2021, Molecules); zwierzęce modele udaru mają niski wskaźnik przekładalności na wyniki kliniczne u ludzi. Brak badań klinicznych u pacjentów z udarem.PMID 34500605
Przegląd / wtórnePrzegląd narracyjny literatury (Kovalzon i Strekalova, J Neurochem 2006) stwierdził, że DSIP pozostaje „nierozwiązaną zagadką”: mimo dziesięcioleci badań jego swoisty receptor, precyzyjny mechanizm działania i endogenna rola fizjologiczna u ludzi nie zostały ostatecznie ustalone.Ograniczenie: Niesystematyczny przegląd narracyjny (bez metaanalizy); odzwierciedla stan wiedzy do 2006 roku. Dziedzina nie posunęła się istotnie naprzód od tego czasu w charakterystyce mechanistycznej. To fundamentalne ograniczenie wpływa na interpretację wszystkich twierdzeń dotyczących DSIP.PMID 16539679

Enclomiphene CAS 15690-57-0

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Enclomiphene, niesteroidowy antagonista receptora estrogenowego (trans-izomer klomifenu), podwyższa całkowity testosteron w surowicy u mężczyzn z wtórnym hipogonadyzmem poprzez blokowanie ujemnego sprzężenia zwrotnego podwzgórzowo-przysadkowego, w konsekwencji zwiększając endogenne LH i FSH.Ograniczenie: Przegląd narracyjny/profil leku w fazie rozwoju (2009); nie jest badaniem pierwotnym z długoterminowymi wynikami klinicznymi. Mechanizm jest dobrze ustalony, ale dane dotyczące bezpieczeństwa przewlekłego były ograniczone w momencie publikacji.PMID 19204885
Dane u ludziW badaniu fazy IIB (n=12 mężczyzn z wtórnym hipogonadyzmem) w literaturze zaobserwowano, że doustny cytrynian związku Enclomiphene przywracał poziomy testosteronu całkowitego do ~545 ng/dl po 6 miesiącach, porównywalnie do miejscowego żelu z testosteronem (~525 ng/dl), przy jednoczesnym utrzymaniu liczby plemników w zakresie prawidłowym — w odróżnieniu od grupy żelu z testosteronem, gdzie spermatogeneza była hamowana.Ograniczenie: Bardzo mała próba (n=12), otwarty schemat badania, dwa ośrodki, brak grupy placebo. Wyniki dotyczące plemników są orientacyjne, lecz nie rozstrzygające.PMID 23530575
Dane u ludziW dwóch randomizowanych, podwójnie zaślepionych, kontrolowanych badaniach fazy III (badania ZA-304 i ZA-305) w literaturze zaobserwowano, że doustny cytrynian związku Enclomiphene (12,5–25 mg/dobę przez 16 tygodni) zwiększał testosteron całkowity, LH i FSH u otyłych mężczyzn z wtórnym hipogonadyzmem, jednocześnie zachowując stężenie plemników w zakresie prawidłowym; natomiast żel z testosteronem podwyższał testosteron, ale wyraźnie zmniejszał spermatogenezę.Ograniczenie: Badana populacja składała się głównie z mężczyzn z nadwagą lub otyłością (podwyższone BMI); wyniki mogą nie mieć zastosowania do mężczyzn z wtórnym hipogonadyzmem o innej etiologii. Obserwacja trwała jedynie 16 tygodni.PMID 26496621
Dane u ludziW randomizowanym badaniu fazy II (n=44 uczestników ukończyło zgodnie z protokołem) w literaturze zaobserwowano, że trzy dawki cytrynianu związku Enclomiphene (6,25, 12,5 i 25 mg/dobę przez 6 tygodni) podwyższały testosteron całkowity w sposób zależny od dawki, osiągając średnią 604 ± 160 ng/dl przy najwyższej dawce (25 mg), a poziomy LH i FSH pozostawały podwyższone przez co najmniej tydzień po zakończeniu leczenia.Ograniczenie: Badanie fazy II, krótki czas trwania (6 tygodni), pojedynczo zaślepione. Utrzymania efektu poza tydzień po zakończeniu leczenia nie oceniono.PMID 23875626
Dane u ludziW randomizowanym badaniu klinicznym fazy II (liczebność n nie podana w streszczeniu) w literaturze zaobserwowano, że cytrynian związku Enclomiphene stymulował endogenną produkcję testosteronu, jednocześnie zapobiegając oligospermii, w odróżnieniu od egzogennego testosteronu, który ją hamuje.Ograniczenie: Badanie fazy II z ograniczoną obserwacją; liczebność próby i profil bezpieczeństwa długoterminowego wymagają dodatkowych badań dla solidnej walidacji klinicznej.PMID 25044085
Przegląd / wtórneMetaanaliza randomizowanych badań kontrolowanych (do lipca 2024) wykazała, że terapia SERM (klomifen/Enclomiphene) istotnie poprawiała testosteron całkowity (średnia różnica: +273,76 ng/dl; 95% CI: 191,87–355,66 ng/dl), LH (MD: +4,66 IU/l) i FSH (MD: +4,59 IU/l) w porównaniu z placebo u mężczyzn z hipogonadyzmem funkcjonalnym, bez istotnej różnicy w testosteronie całkowitym w porównaniu z żelem z testosteronem.Ograniczenie: Wysoka heterogeniczność statystyczna dla punktu końcowego testosteronu całkowitego (I²=89%). Większość uwzględnionych badań łączy klomifen i Enclomiphene; swoiste efekty samego związku Enclomiphene wymagają bardziej szczegółowej analizy podgrup. Obserwacja w uwzględnionych badaniach zazwyczaj wynosiła ≤6 miesięcy.PMID 41066380
Dane u ludziW badaniu retrospektywnym (n=66 pacjentów, którzy otrzymali najpierw klomifen, a następnie Enclomiphene) w literaturze zaobserwowano, że Enclomiphene powodował mniejszy wzrost estradiolu (średnia zmiana: -5,92 pg/ml wobec +17,50 pg/ml przy klomifenie; p=0,001) i niższą częstość działań niepożądanych — w tym obniżone libido (p=0,001), zmniejszoną energię (p=0,044) i zmiany nastroju (p=0,03) — z ilorazem szans zdarzenia niepożądanego 0,18 (95% CI: 0,07–0,44).Ograniczenie: Projekt retrospektywny, jednoośrodkowy (akademicki); brak randomizacji oraz porównanie grup sekwencyjne (nie równoległe), co wprowadza stronniczość kolejności. Umiarkowana liczebność próby ogranicza moc statystyczną dla punktów końcowych drugorzędowych.PMID 39434750

Epitalon CAS 307297-39-8

In vitroSyntetyczny tetrapeptyd AEDG (Epitalon) indukował aktywność enzymatyczną telomerazy i wydłużanie telomerów w hodowanych ludzkich fibroblastach somatycznych, które normalnie nie eksprymują telomerazy.Ograniczenie: Pojedyncze badanie in vitro pochodzące od jednej grupy badawczej; niezależna replikacja w ludzkich modelach komórek somatycznych jest ograniczona.PMID 12937682
In vitroW dwóch niezależnych modelach ludzkich linii komórkowych Epitalon (AEDG) zwiększał długość telomerów poprzez podwyższenie aktywności telomerazy albo poprzez alternatywny szlak wydłużania telomerów (ALT), w zależności od kontekstu komórkowego.Ograniczenie: Badanie na hodowli komórkowej in vitro; swoistość szlaku (telomeraza vs ALT) różniła się w zależności od linii komórkowej, co ogranicza uogólnienie mechanistyczne.PMID 40908429
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W mysim modelu samic SHR leczenie związkiem Epitalon wiązało się ze zmniejszoną częstością aberracji chromosomowych i zmienionymi wzorcami spontanicznych nowotworów w porównaniu z grupą kontrolną, bez statystycznie istotnej zmiany średniej długości życia w tym modelu.Ograniczenie: Badano pojedynczy szczep gryzoni (SHR) i jedną płeć; wyniki są swoiste dla modelu i nie przełożyły się na wydłużenie średniej długości życia w tym eksperymencie.PMID 14501183
In vitroPeptyd AEDG regulował ekspresję kluczowych ludzkich genów rytmu okołodobowego (CLOCK, BMAL1, PER1) w hodowlach komórek szyszynki poddanych przyspieszonemu starzeniu in vitro, sugerując rolę w utrzymaniu ekspresji genów okołodobowych/szyszynkowych.Ograniczenie: Model in vitro przyspieszonego starzenia komórek szyszynki; znaczenie funkcjonalne dla fizjologii okołodobowej in vivo nie zostało ustalone.PMID 33280326
In vitroPeptyd AEDG stymulował ekspresję genów i syntezę białek związanych z markerami neurogenezy w modelach komórek nerwowych, z zaproponowanym mechanizmem epigenetycznym obejmującym regulację na poziomie chromatyny.Ograniczenie: Przedkliniczne badanie in vitro; zaproponowany mechanizm epigenetyczny ma charakter wnioskowany i nie został potwierdzony in vivo ani w ludzkiej tkance nerwowej.PMID 32019204
In vitroEpitalon aktywował telomerazę i poprawiał odsetek rozwoju zarodków po rozmrożeniu w oocytach bydlęcych, przy czym leczone oocyty wykazywały wyższy stopień dojrzewania i tworzenia blastocyst w porównaniu z nieleczoną grupą kontrolną.Ograniczenie: Wyłącznie bydlęcy model reprodukcyjny; wyników nie można ekstrapolować na ludzką biologię reprodukcyjną bez dedykowanych badań.PMID 39788414
In vitroW modelu in vitro retinopatii cukrzycowej Epitalon wspierał opóźnione gojenie komórek nabłonka barwnikowego siatkówki, czemu towarzyszyła aktywność antyoksydacyjna przypisywana jego strukturze tetrapeptydowej.Ograniczenie: Model in vitro retinopatii cukrzycowej; wyników nie powtórzono w zwierzęcych ani ludzkich modelach chorób siatkówki.PMID 40493162
Przegląd / wtórnePrzegląd z 2025 roku charakteryzuje Epitalon jako wysoce bioaktywny tetrapeptyd szyszynkowy o aktywności mechanistycznej obejmującej biologię telomerów, obronę antyoksydacyjną, regulację okołodobową i modele neuroendokrynne, zaznaczając jednocześnie, że baza dowodowa pozostaje w przeważającej mierze przedkliniczna.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; większość cytowanych badań pierwotnych pochodzi od skoncentrowanej grupy autorów, co ogranicza niezależne potwierdzenie.PMID 40141333

GHK-Cu CAS 49557-75-7

In vitroGHK-Cu stymulował syntezę kolagenu w hodowlach ludzkich fibroblastów, ustanawiając dowody in vitro na to, że kompleks miedzi z tripeptydem moduluje produkcję macierzy zewnątrzkomórkowej.Ograniczenie: Model hodowli komórkowej fibroblastów; żadne kontrolowane badania u ludzi nie potwierdzają równoważnych efektów syntezy kolagenu in vivo.PMID 3169264
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym eksperymentalnym modelu rany wstrzyknięcie podskórne GHK-Cu wywołało statystycznie istotny wzrost akumulacji tkanki łącznej w porównaniu z grupą kontrolną, dostarczając dowodów na poziomie zwierzęcym na aktywność przebudowy macierzy.Ograniczenie: Gryzoni model rany; dawka, droga podania i wielkość efektu mogą nie przekładać się na fizjologię ludzką.PMID 8227353
In vitroWykazano, że GHK-Cu stymuluje syntezę siarczanowanych glikozoaminoglikanów w hodowlach fibroblastów, sugerując aktywność na niekolagenowych składnikach macierzy oprócz kolagenu.Ograniczenie: Badanie in vitro na izolowanych fibroblastach; znaczenie fizjologiczne w nienaruszonej tkance nie zostało ustalone.PMID 1522753
In vitroGHK-Cu modulował ekspresję glikozoaminoglikanów i małych proteoglikanów — w tym dekoryny — w modelach ran, wskazując na zaangażowanie w szerszy program przebudowy macierzy wykraczający poza zwykłe podwyższenie syntezy.Ograniczenie: Badania komórkowe na modelach ran oraz tkanka ex vivo; brak kontrolowanych badań ran u ludzi.PMID 11121126
In vitroW hodowlach fibroblastów GHK-Cu podwyższał ekspresję metaloproteinazy macierzy 2 (MMP-2), wskazując, że kompleks wpływa zarówno na szlaki obrotu i degradacji macierzy, jak i na jej syntezę.Ograniczenie: Wyłącznie in vitro; modulacja MMP-2 in vivo zależałaby od kontekstu tkankowego, stężenia i czynników koregulacyjnych nieuwzględnionych w hodowli komórkowej.PMID 11045606
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W modelu mysim systemowe podanie GHK-Cu łagodziło ostre uszkodzenie płuc wywołane LPS, ze zmniejszeniem markerów zapalnych, sugerując aktywność przeciwzapalną w wyzwaniu zapalnym całego organizmu zwierzęcego.Ograniczenie: Mysi model wyzwania LPS; farmakologia ostrego uszkodzenia płuc u gryzoni ma historycznie słabą przekładalność kliniczną.PMID 27517151
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Badanie na C. elegans z 2026 roku wykazało, że GHK-Cu opóźniał związany z wiekiem spadek funkcjonalny poprzez skoordynowaną regulację funkcji mitochondrialnej i aktywację zachowanych ewolucyjnie czynników transkrypcyjnych odpowiedzi na stres DAF-16 i SKN-1.Ograniczenie: Model bezkręgowca (C. elegans); szlaki wydłużania długości życia u nicieni znacznie odbiegają od mechanizmów starzenia u ssaków.PMID 42084774
Przegląd / wtórnePrzegląd z 2018 roku zsyntetyzował dane transkryptomiczne i mechanistyczne, argumentując, że regeneracyjne i ochronne działania GHK-Cu's najlepiej rozumieć jako szeroką, plejotropową modulację ekspresji genów, a nie farmakologię pojedynczego celu, z udokumentowanymi zmianami w setkach genów w systemach komórkowych.Ograniczenie: Synteza na poziomie przeglądu oparta głównie na danych transkryptomicznych in vitro; związki przyczynowe między zmianami ekspresji genów a wynikami funkcjonalnymi in vivo pozostają nieustalone.PMID 29986520

IGF-1 LR3 CAS 140678-14-4

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że analogi IGF-I o niskim powinowactwie do białek wiążących (IGFBP), takie jak Long R3 IGF-1, wykazywały silniejsze i dłużej utrzymujące się działanie hipoglikemizujące niż natywny IGF-I w modelach in vivo u świń i naczelnych (marmozet), co jest zgodne z większą biodostępnością wolnego liganda.Ograniczenie: Badanie na zwierzętach (świnie i marmozety); obserwowany efekt hipoglikemizujący różni się od profilu działania anabolicznego na tkanki zwykle badanego dla LR3; nie jest bezpośrednio ekstrapolowalny na ludzi.PMID 9415072
In vitroW literaturze zaobserwowano, że Long R3 IGF-1 zachowuje wysokie powinowactwo do receptora IGF-1 (IGF-1R), ale wykazuje wyraźnie niższe powinowactwo do IGFBP (zwłaszcza IGFBP-3) w porównaniu z natywnym IGF-I, mechanizm zaproponowany dla wyjaśnienia jego większej siły biologicznej w testach in vitro.Ograniczenie: Badanie charakterystyki biochemicznej in vitro; znaczenie fizjologiczne stałych wiązania oznaczonych w buforze może różnić się od warunków w żywej tkance.PMID 7522208
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że podawanie Long(R3)-IGF-1 jałówkom mięsnym zmniejszało netto katabolizm białkowy i zmieniało metabolizm aminokwasów w mięśniach szkieletowych, wspierając profil anaboliczny białkowy w modelu bydlęcym.Ograniczenie: Model bydlęcy; różnice w rozkładzie IGFBP i wrażliwości IGF-1R między bydłem a ludźmi ograniczają bezpośrednią ekstrapolację; badanie bez grupy kontrolnej u ludzi.PMID 10370861
In vitroW literaturze zaobserwowano, że Long-R3-IGF-I stymulował proliferację embrionalnych mioblastów świńskich w hodowli, a efekt ten był modulowany przez poziomy IGFBP-5, sugerując że oporność LR3 na IGFBP przyczynia się do jego większej aktywności mitogennej w komórkach progenitorowych mięśni.Ograniczenie: Hodowla pierwotna mioblastów świńskich; wyniki w zwierzęcych komórkach embrionalnych mogą nie odzwierciedlać odpowiedzi dorosłych ludzkich komórek satelitarnych ani warunków in vivo.PMID 15817840
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że system kontrolowanego uwalniania dla IGF-1 LR3 zintegrowany z biomateriałowym przewodnikiem nerwowym (GelMA + macierz zdecelularyzowana) poprawiał regenerację nerwu kulszowego u szczurów, oceniana poprzez odzyskiwanie funkcjonalne i histologię.Ograniczenie: Model zwierzęcy (szczur); zastosowanie kliniczne systemu dostarczania biomateriałowego oraz stosowanych dawek nie zostało ustalone u ludzi; obserwowana korzyść pochodzi z połączonego systemu, a nie z samego LR3.PMID 41015370
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że donosowe podanie Long R3 IGF-1 u transgenicznych myszy 5XFAD (model choroby Alzheimera) wspierało przebudowę blaszek amyloidowych w korze mózgowej, choć nie zachowało funkcji poznawczych u leczonych zwierząt.Ograniczenie: Transgeniczny mysi model choroby Alzheimera; dysocjacja między przebudową blaszek a funkcją poznawczą sugeruje, że mechanizm jest złożony; brak dowodów klinicznych u ludzi dla tej drogi podania.PMID 39610283

Ipamorelin CAS 170851-70-4

Model zwierzęcy (przedkliniczny)Ipamorelin (Aib-His-D-2-Nal-D-Phe-Lys-NH2) selektywnie stymuluje uwalnianie GH z przysadki poprzez GHS-R1a z siłą działania porównywalną do GHRP-6, jednocześnie wywołując istotnie mniejsze wzrosty ACTH i kortyzolu w porównaniu z GHRP-6 i GHRP-2 w modelach szczurzych.Ograniczenie: Farmakologię porównawczą przeprowadzono na szczurach; profilu selektywności nie odtworzono w kontrolowanych badaniach farmakodynamicznych u ludzi.PMID 9849822
MechanistycznyGHS-R1a, receptor, przez który działa Ipamorelin, sklonowano z tkanki przysadki i podwzgórza w 1996 roku jako receptor sierocy, którego endogenny ligand zidentyfikowano następnie jako grelinę w 1999 roku; Ipamorelin jest syntetycznym agonistą tego receptora.Ograniczenie: Charakterystykę receptora przeprowadzono in vitro i na materiale zwierzęcym; pełne konsekwencje sygnalizacyjne syntetycznej agonizacji GHS-R1a u ludzi w czasie nie zostały w pełni scharakteryzowane.PMID 8688086
MechanistycznyGrelina, endogenny ligand GHS-R1a, którego aktywność naśladuje Ipamorelin, jest acylowanym peptydem o 28 aminokwasach, wydzielanym głównie przez żołądek, działającym na przysadkę i podwzgórze, wywołując pulsacyjne uwalnianie GH.Ograniczenie: Wyłącznie kontekst mechanistyczny; nie jest bezpośrednim dowodem na skuteczność ani bezpieczeństwo związku Ipamorelin.PMID 10604470
Model zwierzęcy (przedkliniczny)U dorosłych samic szczurów przewlekłe podawanie związku Ipamorelin (200 µg/kg/dobę przez 12 tygodni) zwiększało zawartość mineralną kości w porównaniu z grupą kontrolną, efekt przypisywany trwałej aktywacji osi GH/IGF-1.Ograniczenie: Badanie przeprowadzono wyłącznie na samicach szczurów przez 12 tygodni; nie istnieją dane dotyczące wyników kostnych u ludzi dla związku Ipamorelin.PMID 10828840
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W gryzoni modelu niedrożności pooperacyjnej Ipamorelin (10 i 100 µg/kg dożylnie) przyspieszał powrót pasażu żołądkowo-jelitowego i skracał czas trwania niedrożności, co jest zgodne z aktywnością prokinetyczną jelit za pośrednictwem GHS-R1a.Ograniczenie: Wyłącznie model gryzoni; kliniczny program dotyczący niedrożności pooperacyjnej ze związkiem Ipamorelin nie doprowadził do zatwierdzenia regulacyjnego.PMID 19289567
Dane u ludziW prospektywnym, randomizowanym badaniu typu proof-of-concept u 46 pacjentów po resekcji jelita podanie związku Ipamorelin wiązało się z liczbowym skróceniem czasu do pierwszego wypróżnienia wobec placebo, choć badanie miało zbyt małą moc statystyczną i nie osiągnęło istotności statystycznej dla pierwszorzędowego punktu końcowego.Ograniczenie: Małe badanie typu proof-of-concept (n=46), o niewystarczającej mocy statystycznej, nie osiągnęło pierwszorzędowego punktu końcowego; wyniki wymagają replikacji w większym badaniu potwierdzającym.PMID 25331030
Przegląd / wtórnePrzegląd z 2018 roku dotyczący bezpieczeństwa i skuteczności sekretagogów GH wykazał, że choć mechanizm agonisty GHS-R1a jest dobrze scharakteryzowany, opublikowane dowody wspierające twierdzenia dotyczące składu ciała, regeneracji lub przeciwdziałania starzeniu dla sekretagogów GH u zdrowych dorosłych są słabe, a dane dotyczące bezpieczeństwa długoterminowego są niewystarczające.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; Ipamorelin nie zawsze był odróżniany od innych sekretagogów; baza dowodowa zmieniła się minimalnie od czasu publikacji.PMID 28400207
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W fretczym modelu anoreksji i utraty masy ciała wywołanej cisplatyną Ipamorelin (agonista GHS-R1a) łagodził spadek masy ciała, sugerując, że agonizm receptora greliny może modulować kacheksję związaną z chemioterapią i dysfunkcję żołądkowo-jelitową w warunkach przedklinicznych.Ograniczenie: Pojedynczy gatunek przedkliniczny (fretka); efekty związku Ipamorelin opisano wraz z anamorelinem, a wynik przeciwwymiotny przypisano głównie anamorelinowi, nie konkretnie związkowi Ipamorelin.PMID 39043357

J-147 CAS 1146963-51-0

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że J-147 odwracał spadek funkcji poznawczych u 20-miesięcznych transgenicznych myszy APP/swePS1ΔE9 z już zaawansowaną patologią, indukując czynniki neurotroficzne NGF i BDNF wraz z kilkoma białkami zależnymi od BDNF zaangażowanymi w uczenie się i pamięć.Ograniczenie: Badanie na myszy transgenicznej; podanie doustne w mysim modelu choroby Alzheimera; brak danych o skuteczności u ludzi ani ukończonego badania klinicznego. Instytut Salka, instytucja autorów, posiada patent na J-147.PMID 23673233
Mieszane dowodyW literaturze zidentyfikowano mitochondrialną syntazę ATP alfa-F1 (ATP5A) jako cel molekularny J-147; jej modulacja wywołuje wzrost wewnątrzkomórkowego wapnia, który podtrzymuje aktywację szlaku CAMKK2/AMPK/mTOR, kanonicznego mechanizmu długowieczności, i wydłuża długość życia u Drosophila.Ograniczenie: Dowody mechanistyczne uzyskano w modelach komórkowych i mysich oraz w wydłużeniu długości życia u Drosophila; równoważnego efektu na długowieczność nie wykazano u ssaków ani ludzi. Instytut Salka posiada patent.PMID 29316249
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że J-147 podwyższał poziomy acetylo-CoA w hipokampie myszy o przyspieszonym starzeniu (SAMP8), łagodząc dryf transkryptomiczny w starzejącym się mózgu i zmniejszając markery mózgowego stresu metabolicznego związanego z wiekiem.Ograniczenie: Mysi model przyspieszonego starzenia; poziomów acetylo-CoA i ich konsekwencji funkcjonalnych w ludzkim mózgu nie zwalidowano w badaniach klinicznych.PMID 31742554
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że J-147 konsekwentnie zmniejszał poziomy wolnych kwasów tłuszczowych (FFA) w osoczu w trzech niezależnych badaniach na gryzoniach, aktywując szlak AMPK/ACC1 w wątrobie i poprawiając bioenergetykę komórkową wątroby (podwyższone acetylo-CoA i ATP).Ograniczenie: Dowody z modeli mysich i linii komórkowej HepG2; zidentyfikowane efekty metaboliczne wątrobowe mogą służyć jako biomarkery aktywności in vivo, ale ich znaczenie kliniczne u ludzi nie zostało ustalone.PMID 35051863
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że J-147 wywierał efekty geroprotekcyjne u myszy SAMP8 (kwartyl końca życia): przywracał markery białkowe funkcji mózgu i nerek do poziomów bardziej młodzieńczych, sugerując, że jego cele molekularne są wspólne dla różnych tkanek starzejących się.Ograniczenie: Mysi model przyspieszonego starzenia; swoisty mechanizm działania różni się między mózgiem a nerkami, komplikując ekstrapolację na fizjologię ludzką. Autorzy ujawniają, że Instytut Salka posiada patenty na J-147 i CMS121.PMID 33550278
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że J-147 modulował polaryzację mikrogleju z M1 do M2 poprzez sygnalizację CAMKK2/AMPK w mysim modelu neurozapalenia wywołanego LPS, zmniejszając cytokiny prozapalne (TNF-α, IL-6) i zwiększając IL-10, z 90% odzyskaniem żywotności mikrogleju w hodowlach kokulturowych.Ograniczenie: Badanie in vivo na myszach oraz in vitro w hodowlach komórkowych; model LPS nie odtwarza przewlekłego neurozapalenia charakterystycznego dla ludzkich patologii; brak walidacji klinicznej.PMID 40712391
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że doustne podanie J-147 godzinę po urazowym uszkodzeniu mózgu (TBI poprzez kontrolowane uderzenie korowe) u myszy dawało zależną od dawki poprawę odzyskiwania neurofunkcjonalnego po 35 dniach, zmniejszając markery stresu siateczki śródplazmatycznej (p-eIF2α, ATF4, CHOP) poprzez aktywację szlaku AMPK.Ograniczenie: Ostry mysi model TBI; jednogodzinne okno po urazie i codzienne dawkowanie zastosowane w eksperymencie nie są bezpośrednio przekładalne na kontekst kliniczny u ludzi; brak danych u ludzi.PMID 39245209

Kisspeptin-10 CAS 374675-21-5

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że dożylne podanie Kisspeptin-10 silnie stymuluje wydzielanie LH i zwiększa częstotliwość pulsów LH u zdrowych mężczyzn, działając jako sekretagog podwzgórzowo-przysadkowy.Ograniczenie: Badanie kliniczne wczesnej fazy na niewielkiej liczbie zdrowych ochotników; nie ustala skuteczności terapeutycznej ani optymalnego dawkowania klinicznego. Wyłącznie do celów badawczych.PMID 21632807
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Kisspeptin-10 stymulował wydzielanie gonadotropin (LH i FSH) u kobiet w sposób zależny od sprzężenia zwrotnego steroidów płciowych, z silniejszą odpowiedzią w późnej fazie folikularnej niż w fazie lutealnej lub u kobiet po menopauzie.Ograniczenie: Mała próba; endogenny kontekst hormonalny istotnie modyfikuje odpowiedź, komplikując ekstrapolację na różne populacje.PMID 22956346
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że ostre podanie Kisspeptin-10 stymulowało wydzielanie LH i testosteronu w surowicy u mężczyzn z cukrzycą typu 2 i łagodnym biochemicznym hipogonadyzmem, sugerując, że oś kisspeptynergiczna pozostaje częściowo funkcjonalna w tym kontekście.Ograniczenie: Badanie pilotażowe o krótkim czasie trwania; nie wykazuje trwałej korzyści klinicznej ani bezpieczeństwa długoterminowego. Wyłącznie do celów badawczych.PMID 23153270
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że wlew Kisspeptin-10 reaktywował oś podwzgórze-przysadka-jajniki u kobiet z przewlekłym brakiem miesiączki na tle hiperprolaktynemii, podwyższając poziomy LH i estradiolu podczas podawania.Ograniczenie: Mała seria przypadków; podstawowa hiperprolaktynemia wymagała niezależnego, swoistego leczenia. Nie stanowi to randomizowanego badania kontrolowanego.PMID 29264460
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że mutacje inaktywujące w genie KISS1 u ludzi powodują wrodzony hipogonadyzm hipogonadotropowy, wykazując, że sygnalizacja kisspeptynergiczna jest niezbędna dla dojrzewania i utrzymania osi rozrodczej u gatunku ludzkiego.Ograniczenie: Genetyka mendlowska w rodzinach spokrewnionych; dostarcza dowodów przyczynowych dla genu, ale nie dla egzogennego Kisspeptin-10 jako związku terapeutycznego.PMID 22335740
Przegląd / wtórnePrzeglądy w literaturze opisują, że Kisspeptin-10 działa bezpośrednio na podwzgórzowe neurony GnRH poprzez receptor KISS1R (GPR54), wyzwalając pulsacyjne uwalnianie GnRH, które z kolei reguluje wydzielanie przysadkowe LH i FSH oraz, kaskadowo, steroidogenezę gonadalną.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; syntetyzuje heterogeniczne dowody przedkliniczne i kliniczne. Precyzyjny mechanizm u ludzi in vivo pozostaje obszarem aktywnych badań.PMID 35837314
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano w modelach mysich, że neurony kisspeptynergiczne w tylno-grzbietowej części ciała migdałowatego przyśrodkowego modulują preferencję partnera seksualnego i zachowania związane z lękiem u samców myszy, wskazując na role poza-rozrodcze tego układu w obwodach limbicznych.Ograniczenie: Dowody wyłącznie zwierzęce (Mus musculus); znaczenia translacyjnego dla zachowań ludzkich nie ustalono w badaniach klinicznych.PMID 29356147

KPV (Lys-Pro-Val) CAS 67727-97-3

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W mysich modelach zapalenia jelita wywołanego DSS i TNBS tripeptyd KPV jest wychwytywany przez komórki nabłonka jelitowego za pośrednictwem transportera di/tripeptydów PepT1, a ten wychwyt zależny od PepT1 wiązał się ze zmniejszonym zapaleniem jelit w tych modelach.Ograniczenie: Wyniki uzyskano wyłącznie w gryzoni modelach DSS/TNBS zapalenia jelita; brak badań klinicznych u ludzi dla KPV.PMID 18061177
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W mysim modelu nowotworu związanego z zapaleniem jelita zidentyfikowano PepT1 jako odgrywający kluczową rolę w nasilaniu patologii, a KPV dostarczany przez ten sam kanał PepT1 wykazał efekty przeciwzapalne w tym modelu.Ograniczenie: Wyłącznie mysi model nowotworu związanego z zapaleniem jelita; znaczenia translacyjnego dla choroby ludzkiej nie ustalono.PMID 27458604
In vitroTripeptyd pochodny alfa-MSH (Lys-d-Pro-Val) łagodził wywołaną endotoksyną translokację i aktywację NF-κB w komórkach nabłonka pęcherzykowego in vitro, z dowodami sugerującymi udział antagonizmu receptora IL-1β.Ograniczenie: Badanie in vitro na nabłonku pęcherzykowym z użyciem analogu D-Pro; bezpośrednia ekstrapolacja na naturalną sekwencję Lys-Pro-Val lub tkankę jelitową wymaga odrębnej walidacji.PMID 11256945
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Doniesiono, że ukierunkowane doustne dostarczanie KPV za pomocą nanocząstek funkcjonalizowanych kwasem hialuronowym skutecznie łagodziło wrzodziejące zapalenie jelita grubego w mysim modelu, sugerując nabłonek jelita grubego jako istotne miejsce działania.Ograniczenie: Mysi model wrzodziejącego zapalenia jelita grubego z użyciem systemu dostarczania nanocząstkowego; w tej pracy nie badano wolnego peptydu ani wyników u ludzi.PMID 28143741
In vitroW modelu komórkowym keratynocytów peptyd Lys-Pro-Val łagodził apoptozę i zapalenie wywołane pyłem drobnym poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego i modulację szlaku sygnalizacyjnego MAPK/NF-κB.Ograniczenie: Badanie in vitro na keratynocytach; modele zapalenia skóry różnią się istotnie od biologii jelita, a żadne z tych ustawień nie odzwierciedla potwierdzonej skuteczności u ludzi.PMID 40073467
In vitroUdokumentowano, że peptydy związane z alfa-MSH, w tym fragmenty C-końcowe takie jak KPV, wywierają efekty przeciwdrobnoustrojowe wobec bakterii i grzybów, aktywność opisaną w przeglądach dla szerszej rodziny peptydów melanokortynowych.Ograniczenie: Dane przeciwdrobnoustrojowe pochodzą z szerszej rodziny alfa-MSH; swoistej dla KPV siły przeciwdrobnoustrojowej nie ustalono w kontrolowanych modelach klinicznych ani in vivo zakażenia.PMID 10670585
Przegląd / wtórnePrzegląd z 2007 roku pozycjonował peptydy C-końcowe alfa-MSH jako klasę środków przeciwzapalnych i immunomodulujących działających powyżej NF-κB i powiązanego aparatu transkrypcyjnego, przedstawiając KPV jako minimalny aktywny fragment w tej klasie.Ograniczenie: Przegląd narracyjny syntetyzujący dane przedkliniczne; wnioski nie pochodzą z badań u ludzi, a baza dowodowa pozostaje w przeważającej mierze zwierzęca i in vitro.PMID 17934097
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Wykazano, że nanocząstki obładowane lekiem ukierunkowane na jelito grube z użyciem systemu hydrożelu polisacharydowego (w tym ładunku KPV) zmniejszały zapalenie jelita grubego w mysim modelu, wspierając koncepcję miejscowo swoistego dostarczania peptydu do zapalonej tkanki jelitowej.Ograniczenie: Badanie typu proof-of-concept dotyczące dostarczania u myszy; obserwowane efekty mogą wynikać z formulacji nanocząstkowej, a nie z samego peptydu, i nie istnieją dane farmakokinetyczne u ludzi.PMID 19909746

Larazotide CAS 258818-34-7

Przegląd / wtórneLiteratura opisuje octan Larazotide (AT-1001) jako peptyd oktamerowy pochodzący z Vibrio cholerae, który działa jako regulator ścisłych połączeń jelitowych poprzez antagonizowanie działania zonuliny, endogennego białka modulującego przepuszczalność przynabłonkową błony śluzowej jelita.Ograniczenie: Przegląd mechanistyczny; precyzyjny mechanizm molekularny (interakcja z receptorami PAR2/EGF) pozostaje przedmiotem aktywnych badań i nie jest w pełni scharakteryzowany.PMID 33881350
Dane u ludziW badaniu fazy 1 dotyczącym bezpieczeństwa i farmakokinetyki u osób z celiakią (proof of concept) pojedyncze dawki AT-1001 (Larazotide) były dobrze tolerowane, bez poważnych zdarzeń niepożądanych; zaobserwowano zmniejszenie przepuszczalności jelitowej wywołanej gliadyną, mierzone stosunkiem laktuloza/mannitol.Ograniczenie: Badanie fazy 1 z pojedynczą dawką, mała liczebność próby, bardzo krótki czas trwania; wyniki dotyczące przepuszczalności jelitowej mają charakter wstępny i nie pozwalają wnioskować o trwałej skuteczności klinicznej.PMID 17697209
Dane u ludziRandomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie kliniczne wykazało, że octan Larazotide (0,5 mg trzy razy dziennie) istotnie zmniejszał aktywację celiakii podczas kontrolowanej ekspozycji na gluten (mierzoną objawami żołądkowo-jelitowymi i markerami serologicznymi) w porównaniu z placebo.Ograniczenie: Schemat kontrolowanej ekspozycji na gluten w warunkach laboratoryjnych; próba była stosunkowo mała, a obserwacja krótka. Obserwowane efekty nie wspierają jeszcze rutynowego zastosowania klinicznego.PMID 22825365
Dane u ludziW większym badaniu fazy 2b opublikowanym w Gastroenterology (n=342) octan Larazotide w dawce 0,5 mg trzy razy dziennie wykazał statystycznie istotne zmniejszenie utrzymujących się objawów żołądkowo-jelitowych u pacjentów z celiakią przestrzegających diety bezglutenowej w porównaniu z placebo, przy czym dawka 0,5 mg osiągnęła istotność dla złożonego pierwszorzędowego punktu końcowego.Ograniczenie: Efekt był umiarkowany i nieliniowo zależny od dawki; lek nie uzyskał zatwierdzenia regulacyjnego na dzień przeglądu. Uogólnienie poza pacjentów z celiakią przestrzegających diety nie zostało ustalone.PMID 25683116
Przegląd / wtórneSystematyczny przegląd i metaanaliza randomizowanych badań kontrolowanych dotyczących octanu związku Larazotide w celiakii wykazały, że związek ten wiąże się ze zmniejszonymi objawami żołądkowo-jelitowymi i poprawionymi markerami przepuszczalności jelitowej względem placebo, choć odnotowano heterogeniczność między badaniami i potrzebę odpowiednio zasilonych badań fazy 3.Ograniczenie: Liczba uwzględnionych badań jest ograniczona (3-4 RCT); heterogeniczność projektu, dawki i punktów końcowych zmniejsza solidność zbiorczych wniosków.PMID 34339872
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W zwierzęcym modelu ostrej niewydolności wątroby u szczurów octan Larazotide zmniejszał markery uszkodzenia jelitowego i wątrobowego (ALT, AST, histologia jelita) oraz zachowywał integralność ścisłych połączeń (ekspresja okludyny i klaudyny-1), sugerując efekt ochronny bariery jelitowej w kontekstach ciężkiego uszkodzenia systemowego.Ograniczenie: Model gryzoni; znaczenia translacyjnego dla ludzi nie ustalono. Efekty na barierę jelitową w stanach innych niż celiakia wymagają walidacji w badaniach klinicznych.PMID 34791921

LL-37 CAS 154947-66-7

Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, że LL-37 wywiera szerokospektralną aktywność przeciwdrobnoustrojową wobec bakterii Gram-ujemnych i Gram-dodatnich poprzez destabilizację błony bakteryjnej, z minimalnymi stężeniami hamującymi w zakresie µM w modelach in vitro; przeglądy opisują go jako „wielozadaniowy” peptyd przeciwdrobnoustrojowy zdolny zabijać bakterie, grzyby i wirusy otoczkowe.Ograniczenie: Dane pochodzą głównie z in vitro; aktywność przeciwdrobnoustrojowa in vivo jest modulowana przez białka surowicy i warunki fizjologiczne, które zmniejszają siłę działania; brak kontrolowanych badań klinicznych dotyczących zakażeń systemowych.PMID 20049649
In vitroW literaturze zaobserwowano, że LL-37 hamuje tworzenie biofilmu bakteryjnego i eradykuje uformowane wcześniej biofilmy gatunków takich jak Aggregatibacter actinomycetemcomitans oraz beztlenowce jamy ustnej przy stężeniach subbakteriobójczych, nie polegając wyłącznie na bezpośredniej aktywności litycznej wobec bakterii planktonicznych.Ograniczenie: Wszystkie dane dotyczące biofilmu pochodzą z in vitro; laboratoryjne modele biofilmu nie odtwarzają złożoności biofilmów klinicznych in vivo; brak badań na modelach zwierzęcych przewlekłego zakażenia związanego z biofilmem.PMID 36781570
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że LL-37 wspiera gojenie ran w mysich modelach cukrzycy poprzez przyspieszenie reepitelializacji i proliferacji keratynocytów, za pomocą mechanizmów obejmujących regulację autofagii zależnej od TFEB; badanie z użyciem skóry poddanej elektroporacji plazmidem hCAP-18/LL-37 wykazało poprawę zamykania rany w modelu zwierzęcym.Ograniczenie: Wyniki u myszy cukrzycowych; przełożenie na ludzi jest niepewne, ponieważ patofizjologia ludzkiej rany przewlekłej różni się; badanie elektroporacyjne (PMID 24394186) wykorzystuje niestandardową terapię genową.PMID 38423213
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że LL-37 działa jako modulator wrodzonej odpowiedzi immunologicznej: rekrutuje neutrofile i makrofagi, moduluje produkcję cytokin prozapalnych, a w mysich modelach sepsy jego podanie wiązało się ze zmniejszoną śmiertelnością i lepszym oczyszczaniem bakteryjnym w porównaniu z nieleczoną grupą kontrolną.Ograniczenie: Badania sepsy u myszy; historyczne niepowodzenia środków immunomodulujących w sepsie u ludzi nakazują ostrożność; mysie modele sepsy (CLP) mają niską przewidywalność kliniczną; brak dowodów skuteczności u ludzi z sepsą.PMID 32825174
In vitroW literaturze zaobserwowano, że LL-37 wywiera aktywność proangiogenną in vitro i in vivo, stymulując proliferację i migrację komórek śródbłonka oraz tworzenie nowych naczyń krwionośnych; badanie w modelu niedokrwienia kończyny wykazało zwiększoną neowaskularyzację po podaniu peptydu, częściowo za pośrednictwem receptorów chemokinowych.Ograniczenie: Badanie pochodzi z 2003 roku i wykorzystuje zwierzęcy model niedokrwienia; podwójny charakter proangiogenny LL-37 odnotowano również w kontekstach nowotworowych (rekrutacja komórek podścieliska w raku jajnika), co sugeruje złożony profil ryzyka i korzyści wymagający dalszych badań.PMID 12782669
Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, że LL-37 odgrywa rolę w zapalnych patologiach skórnych: w aktywnej łuszczycy jako wzmacniacz wrodzonego układu immunologicznego poprzez tworzenie kompleksów z własnym DNA, które aktywują plazmacytoidalne komórki dendrytyczne; w trądziku różowatym działa jako wyzwalacz zapalenia skórnego. Ta podwójna aktywność ilustruje, że LL-37 może być prozapalny w zależności od kontekstu tkankowego.Ograniczenie: Rola LL-37 w łuszczycy ma charakter głównie opisowy i mechanistyczny w ludzkich komórkach ex vivo; żadne badania kliniczne nie wykazują, że modulacja LL-37 poprawia te patologie.PMID 22509827
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że miejscowe zastosowanie LL-37 (ropokamptyd, żel 0,5 mg/ml) oceniono w prospektywnym, randomizowanym, kontrolowanym placebo, wieloośrodkowym badaniu klinicznym w trudno gojących się żylnych owrzodzeniach podudzi; wyniki wykazały tendencję do większego zmniejszenia powierzchni rany w grupie leczonej wobec placebo, choć istotność statystyczna była ograniczona.Ograniczenie: Badanie kliniczne (Wound Repair Regen, 2021) wykazało wyniki mieszane bez solidnej istotności statystycznej; ograniczona liczebność próby; owrzodzenia żylne to bardzo swoiste wskazanie, a wyniki nie uogólniają się na inne zastosowania; potrzebne są odpowiednio zasilone badania fazy III.PMID 34687253

Melanotan I (Afamelanotide) CAS 75921-69-6

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Afamelanotide istotnie skracał czas trwania bólu i niesprawności związanych z fototoksycznością u pacjentów z erytropoetyczną protoporfirią (EPP) w randomizowanym badaniu fazy 3 opublikowanym w NEJM w 2015 roku.Ograniczenie: Bardzo swoista populacja (EPP, choroba rzadka); efektów obserwowanych w EPP nie można ekstrapolować na osoby zdrowe ani inne schorzenia. Ramy regulacyjne: zatwierdzony przez EMA dla EPP, zastosowanie poza tym wskazaniem ma charakter eksperymentalny.PMID 26132941
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Afamelanotide działa jako selektywny agonista receptora melanokortynowego MC1R, stymulując melanogenezę w melanocytach i zwiększając skórne poziomy eumelaniny, mechanizm opisany w badaniach farmakokinetycznych i farmakodynamicznych.Ograniczenie: Ludzkie badania farmakodynamiczne mierzą markery zastępcze (ściemnienie skóry, poziomy melaniny), a nie badania wyników klinicznych we wskazaniach innych niż EPP. Zmienność indywidualna według genotypu MC1R jest znaczna.PMID 28063031
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że podskórny implant związku Afamelanotide zapewnił systemową fotoprotekcję w udokumentowanym przypadku pokrzywki słonecznej, ze zmniejszonym rumieniem i reaktywnością w testach prowokacji ultrafioletem.Ograniczenie: Dowody oparte na pojedynczym opisie przypadku / bardzo małej serii pokrzywki słonecznej; nie jest to badanie kontrolowane i nie pozwala na solidne wnioskowanie przyczynowe. Wnioski mają charakter wstępny.PMID 20969564
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że przeglądy kliniczne związku Afamelanotide w EPP wykazały profil zdarzeń niepożądanych zdominowany przez skórną hiperpigmentację, przemijające nudności i rumień w miejscu implantu, bez poważnych sygnałów bezpieczeństwa w zarejestrowanych badaniach.Ograniczenie: Dane bezpieczeństwa długoterminowego wykraczające poza okresy badań są ograniczone; nadzór po wprowadzeniu na rynek w EPP jest kontynuowany. Profil może różnić się w populacjach bez podstawowej choroby.PMID 26979527
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Afamelanotide oceniano jako leczenie wspomagające w bielactwie i innych dermatozach hipopigmentacyjnych, z sygnałami repigmentacji w seriach przypadków, choć bez rozstrzygających badań fazy 3 w tych wskazaniach.Ograniczenie: Dowody w bielactwie i innych dermatozach poza EPP mają niską jakość metodologiczną (serie przypadków, badania pilotażowe bez odpowiednich grup kontrolnych). Przeglądy systematyczne nie ustaliły potwierdzonej skuteczności w tych wskazaniach.PMID 33683075
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że implant związku Afamelanotide (CUV1647) zmniejszał nasilenie fototoksyczności skórnej w EPP w sposób zależny od dawki, z wydłużonym bezbolesnym czasem tolerowanej ekspozycji na słońce jako pierwszorzędowym punktem końcowym w kontrolowanych badaniach klinicznych.Ograniczenie: Punkt końcowy (czas tolerowanej ekspozycji na słońce) jest swoisty dla EPP i nie podlega uogólnieniu. Badania przeprowadził producent (Clinuvel), co sugeruje potencjalną stronniczość publikacji korzystnych wyników.PMID 25470471

Melanotan II CAS 121062-08-6

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że podskórne podanie Melanotan II (0,025 mg/kg) mężczyznom z organiczną dysfunkcją erekcji wywołało erekcje w 12 z 19 wstrzyknięć wobec 1 z 21 dawek placebo, ze średnim czasem trwania sztywności (czubek >80%) wynoszącym 45,3 min wobec 1,9 min przy placebo (p=0,047), wraz z subiektywnym wzrostem popędu seksualnego.Ograniczenie: Małe badanie krzyżowe z podwójnie ślepą próbą (n=10 mężczyzn z organicznymi czynnikami ryzyka); uogólnienie na inne populacje wymaga większych badań. Efekt mediowany ośrodkowo: mechanizm nie w pełni wyjaśniony.PMID 11018622
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Melanotan II działa jako nieselektywny agonista receptorów melanokortynowych (MC1R, MC3R, MC4R, MC5R), a przegląd badań klinicznych z udziałem mężczyzn z psychogenną i organiczną dysfunkcją erekcji wykazał zwiększoną sztywność prącia monitorowaną za pomocą RigiScan, dokumentując również jego wpływ na motywację seksualną.Ograniczenie: Przegląd doświadczenia pojedynczej grupy badawczej (Wessells i wsp.) z małymi liczebnościami próby (20 mężczyzn); działania niepożądane (nudności, ziewanie/przeciąganie się) ograniczały tolerancję przy wyższych dawkach.PMID 11035391
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że w badaniu fazy I (n=3 zdrowych ochotników płci męskiej) podskórne podanie Melanotan II (0,01–0,03 mg/kg) przez dwa tygodnie wykazało aktywność melanotropową ze zwiększoną pigmentacją skóry; zbiór deskryptorów MeSH obejmował „Pigmentację” jako udokumentowany efekt farmakologiczny.Ograniczenie: Bardzo małe badanie fazy I (n=3) o projekcie otwartym/częściowo zaślepionym; dane dotyczące pigmentacji nie zostały skwantyfikowane formalną kolorymetrią. Dawka 0,03 mg/kg wywołała senność stopnia II u jednego uczestnika.PMID 8637402
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że podskórne podanie Melanotan II za pomocą osmotycznych minipomp u szczurów OLETF (model cukrzycy typu 2/otyłości) zmniejszało spożycie kalorii i masę ciała, a także istotnie poprawiało wrażliwość na insulinę w testach tolerancji w porównaniu zarówno z grupą karmioną ad libitum, jak i z grupą sparowaną karmieniowo z ograniczeniem kalorycznym.Ograniczenie: Model zwierzęcy (szczury OLETF, dziedziczny fenotyp cukrzycowo-otyły); ekstrapolacja na ludzi wymaga kontrolowanych badań klinicznych. Poprawa metaboliczna może być częściowo mediowana zmniejszonym spożyciem, a nie wyłącznie bezpośrednim efektem na MC4R.PMID 15350695
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że ostre dokomorowe (ICV) podanie Melanotan II (225 ng) u myszy C57Bl/6 istotnie zwiększało zależne od insuliny usuwanie glukozy (151±20 wobec 108±20 µmol·min⁻¹·kg⁻¹; p<0,01) w klamrze hiperinsulinemiczno-euglikemicznej, efekt niezależny od masy ciała i spożycia, sugerujący ośrodkową modulację wrażliwości tkankowej na insulinę przez MC3/4R.Ograniczenie: Podanie ośrodkowe (ICV) nie jest farmakologicznie równoważne podaniu obwodowemu stosowanemu w przedklinicznych modelach badawczych; wyniki odzwierciedlają efekty stymulacji podwzgórzowego MC3/4R i nie pozwalają wnioskować o skutecznych dawkach systemowych u ludzi.PMID 15971058
Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, w systematycznym przeglądzie dostępnych badań z agonistami melanokortynowymi (Melanotan I, Melanotan II, Bremelanotide), że aktywacja ośrodkowego szlaku melanokortynowego przyczynia się do regulacji cyklu odpowiedzi seksualnej zarówno u mężczyzn (erekcja), jak i u kobiet (pobudzenie/orgazm), oraz że istniejące dane uzasadniają dalsze badania nad selektywnymi agonistami MCR.Ograniczenie: Niesystematyczny przegląd narracyjny literatury z małymi badaniami i heterogenicznymi projektami; większość badań klinicznych z MT-II to fazy I/II. Konflikty interesów nie zawsze były ujawniane w erze publikacji.PMID 25096243

Methylene Blue CAS 61-73-4

Przegląd / wtórnePrzy niskich stężeniach mikromolowych błękit metylenowy działa jako alternatywny nośnik elektronów w mitochondrialnym łańcuchu transportu elektronów, omijając dehydrogenazę NADH i przekazując elektrony bezpośrednio do oksydazy cytochromu c, co w modelach przedklinicznych wspiera syntezę ATP i łagodzi dysfunkcję mitochondrialną.Ograniczenie: Ramy mechanistyczne wywiedzione głównie z danych in vitro i gryzoni; solidne mapowanie zależności dawka-odpowiedź w tkance ludzkiej jest niewystarczające.PMID 38530227
MechanistycznyMethylene Blue wykazuje hormetyczny, U-kształtny profil zależności stężenie-odpowiedź: przy niskich stężeniach wychwytuje reaktywne formy tlenu i wspiera oddychanie mitochondrialne, natomiast przy wysokich stężeniach generuje stres oksydacyjny i wywiera efekty toksyczne jako penetrujący kation lipofilowy.Ograniczenie: Progowe stężenia toksyczne ustalono głównie w izolowanych mitochondriach i liniach komórkowych; precyzyjna dawka szkodliwa w nienaruszonych organizmach różni się w zależności od typu komórki i drogi podania.PMID 37888013
In vitroW hodowli komórkowej niskostężeniowy błękit metylenowy opóźniał starzenie replikacyjne i zwiększał aktywności kompleksów mitochondrialnych I, II, III i IV, a także oksydazy cytochromu c, wskazując na bezpośredni biochemiczny efekt mitochondrialny.Ograniczenie: Wyniki in vitro w hodowanych ludzkich fibroblastach IMR90; nie powtórzono ich in vivo w długoterminowych zwierzęcych modelach starzenia.PMID 17928358
Dane u ludziMethylene Blue i jego pochodna LMTX hamują agregację białka tau in vitro i wykazały zaangażowanie celu w badaniach klinicznych choroby Alzheimera, ale duże randomizowane badania kontrolowane LMTX jako monoterapii nie osiągnęły pierwszorzędowych punktów końcowych dotyczących skuteczności poznawczej.Ograniczenie: Wyniki badania fazy 3 były negatywne dla pierwszorzędowych punktów końcowych; nieoczekiwany czynnik zakłócający związany z terapią dodatkową skomplikował interpretację, a wyników nie powtórzono niezależnie na dużą skalę.PMID 27863809
Dane u ludziPrzegląd kliniczny z 2026 roku wykazał wstępne dowody na to, że okołooperacyjne podanie błękitu metylenowego może zmniejszać częstość występowania pooperacyjnej dysfunkcji poznawczej, co przypisano jego właściwościom mitochondrialnego cyklu elektronowego i przeciwzapalnym, choć baza dowodowa u ludzi pozostaje na wczesnym etapie.Ograniczenie: Dowody obejmują małe, heterogeniczne badania kliniczne; żadne duże randomizowane badanie kontrolowane nie ustaliło skuteczności w okołooperacyjnych zaburzeniach neuropoznawczych.PMID 42206236
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym modelu urazowej neuropatii nerwu wzrokowego doszklistkowe podanie błękitu metylenowego łagodziło śmierć komórek zwojowych siatkówki i zachowywało funkcję wzrokową, zgodnie z neuroprotekcją mediowaną mitochondrialnie.Ograniczenie: Wyłącznie gryzoni model urazu nerwu wzrokowego; znaczenia translacyjnego dla ludzkiej urazowej neuropatii nerwu wzrokowego nie ustalono w badaniach klinicznych.PMID 40573315
In vitroMethylene Blue jest silnym inhibitorem monoaminooksydazy (MAO); w ludzkiej tkance tłuszczowej sercowo-naczyniowej ex vivo zmniejszał ekspresję MAO i markery stresu oksydacyjnego, co implikuje również uznane ryzyko farmakologiczne zespołu serotoninowego przy jednoczesnym podawaniu z substancjami serotoninergicznymi.Ograniczenie: Hamowanie MAO wykazano w ludzkiej tkance ex vivo; ryzyko zespołu serotoninowego opiera się na wnioskowaniu farmakologicznym i seriach przypadków, a nie na badaniach kontrolowanych.PMID 39167271
Model zwierzęcy (przedkliniczny)U starzejących się myszy leczenie błękitem metylenowym poprawiało bioenergetykę mitochondrialną i zmniejszało markery starzenia mięśni szkieletowych, w tym zmniejszone uszkodzenie oksydacyjne i poprawioną morfologię włókien mięśniowych, sugerując potencjalne znaczenie dla badań nad związanym z wiekiem spadkiem mitochondrialnym.Ograniczenie: Mysi model starzenia; dawka i czas trwania leczenia nie są przekładalne na protokoły ludzkie; brak zgłoszonych wyników funkcjonalnych w starzeniu ludzkich mięśni szkieletowych.PMID 38535998

MOTS-c CAS 1627580-64-6

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że systemowe podanie MOTS-c myszom na diecie wysokotłuszczowej zmniejszało otyłość i poprawiało wrażliwość na insulinę, z aktywacją szlaku AMPK w mięśniach szkieletowych; badacze zidentyfikowali MOTS-c jako peptyd pochodzący z genomu mitochondrialnego (region 12S rRNA).Ograniczenie: Badanie na myszach; obserwowanych efektów metabolicznych nie powtórzono w kontrolowanych badaniach klinicznych u ludzi. Dawki i drogi podania różnią się od jakiegokolwiek kontekstu klinicznego.PMID 25738459
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że MOTS-c podawany razem z wysiłkiem fizycznym u myszy opornych na insulinę wywoływał synergistyczną regulację PGC-1α i większą poprawę metabolizmu glukozy niż każda z interwencji osobno, mediowaną szlakiem AMPK.Ograniczenie: Mysi model oporności na insulinę; synergistycznej interakcji między MOTS-c a wysiłkiem fizycznym nie oceniono u ludzi. Znaczenie translacyjne ma charakter spekulatywny.PMID 33722744
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że MOTS-c połączony z wysiłkiem fizycznym przywracał funkcję sercową u szczurów cukrzycowych poprzez aktywację sygnalizacji NRG1-ErbB, łagodząc dysfunkcję mięśnia sercowego wywołaną przewlekłą hiperglikemią.Ograniczenie: Szczurzy model cukrzycowy; szlaku NRG1-ErbB nie scharakteryzowano w interwencjach MOTS-c w ludzkim sercu. Wyniki wstępne u gatunku innego niż ludzki.PMID 35370955
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, we wstępnym badaniu obserwacyjnym u ludzi, że stężenie MOTS-c w surowicy korelowało dodatnio z siłą mięśni kończyn dolnych (mierzoną dynamometrią izokinetyczną), choć nie było istotnie związane z maksymalnym pochłanianiem tlenu.Ograniczenie: Wstępne badanie obserwacyjne z małą próbą; przyczynowości nie można ustalić. Pomiar krążącego MOTS-c u ludzi nie ma znormalizowanych metod. Nie jest to badanie kliniczne.PMID 37834399
Przegląd / wtórnePrzeglądy literatury opisały MOTS-c jako peptyd pochodzenia mitochondrialnego, który działa jako systemowy regulator metabolizmu energetycznego i komórkowej odpowiedzi na stres, z udokumentowanymi efektami w przedklinicznych modelach starzenia, zapalenia i homeostazy metabolicznej; jego ekspresja spada z wiekiem w niektórych tkankach.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; dane dotyczące spadku wraz z wiekiem pochodzą głównie z modeli zwierzęcych i małych badań obserwacyjnych. Przyczynowości u ludzi nie ustalono.PMID 36670507
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, w analizie eksploracyjnej, że polimorfizmy w mitochondrialnym regionie 12S rRNA (gdzie kodowany jest MOTS-c) były nadreprezentowane w kohortach koreańskich stulatków, sugerując możliwe powiązanie między wariantami MOTS-c a wyjątkową długowiecznością.Ograniczenie: Analiza asocjacji genetycznej w ograniczonej kohorcie; powiązanie z długowiecznością nie implikuje przyczynowości. Badane polimorfizmy dotyczą endogennego MOTS-c, a nie egzogennego peptydu. Mała liczebność próby.PMID 26289118
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że krążące poziomy MOTS-c zmieniają się w kontekście leczenia metforminą u pacjentek z rakiem piersi, sugerując, że MOTS-c może działać jako mediator niektórych metabolicznych efektów metforminy; jest to wynik obserwacyjny bez ustalonego związku przyczynowego.Ograniczenie: Badanie obserwacyjne u pacjentek onkologicznych poddanych leczeniu farmakologicznemu; zmiany MOTS-c stanowią wynik drugorzędowy i nie można ich przypisać wyłącznie metforminie ani ekstrapolować na osoby zdrowe.PMID 36490309

NAD+ CAS 53-84-9

Przegląd / wtórneNAD+ pełni funkcję centralnego węzła metabolicznego, działając jako obligatoryjny substrat dla deacylaz sirtuinowych i enzymów PARP; jego wewnątrzkomórkowy spadek z wiekiem powiązano mechanistycznie z licznymi cechami charakterystycznymi starzenia, w tym z upośledzoną homeostazą mitochondrialną, kumulującym się uszkodzeniem DNA i zaburzoną sygnalizacją starzenia komórkowego.Ograniczenie: Artykuł przeglądowy syntetyzujący dane przedkliniczne i mechanistyczne; roli przyczynowej w starzeniu się ludzi nie ustalono w badaniach interwencyjnych.PMID 41812700
MechanistycznyEktoenzym CD38 hydrolizujący NAD+ wzrasta liczebnie wraz z wiekiem i przewlekłym zapaleniem i zidentyfikowano go jako dominujący czynnik napędzający związany z wiekiem spadek NAD+; farmakologiczne hamowanie CD38 jest przedmiotem aktywnych badań jako strategia przywracania puli NAD+ w modelach tkankowych.Ograniczenie: Przegląd chemii medycznej i mechanistyczny; dowody mają w przeważającej mierze charakter przedkliniczny i in vitro; selektywność i skuteczność in vivo inhibitorów CD38 pozostają przedmiotem badań.PMID 42033923
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W modelu cukrzycowej choroby nerek oś NAD+-SIRT3 zidentyfikowano jako mediatora „pamięci metabolicznej” — utrzymywania się uszkodzenia nerek po normalizacji glikemii; ukierunkowanie na tę oś modulowało niżej położoną deacetylację mitochondrialną i łagodziło trwające uszkodzenie tkanki w modelu eksperymentalnym.Ograniczenie: Wyniki pochodzą z gryzoni modelu in vivo cukrzycowej choroby nerek; znaczenia dla ludzkiej nefropatii cukrzycowej nie ustalono.PMID 41991506
In vitroW modelach komórek starzejących się zaobserwowano, że suplementacja NMN/NAD+ wzmacniała dynamikę mikrotubuli modulowaną przez SIRT2, poprawiając funkcję mitochondrialną i przepływ mitofagii — procesy zaangażowane w usuwanie dysfunkcyjnych mitochondriów, które gromadzą się w komórkach starzejących się.Ograniczenie: Badanie in vitro na komórkach starzejących się; czy efekty te przekładają się na usuwanie starzejących się komórek na poziomie tkankowym lub całego organizmu u ssaków, nie wykazano.PMID 42178923
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Transport mitochondrialnego NAD+ w gryzoni modelu niedokrwienia/reperfuzji mózgowej łagodził uszkodzenie poprzez mierzalne wzmocnienie funkcji oddechowej mitochondriów, sugerując, że wewnątrzmitochondrialna pula NAD+ stanowi odrębny, możliwy do ukierunkowania przedział w kontekstach stresu oksydacyjnego.Ograniczenie: Gryzoni model niedokrwienia/reperfuzji; znaczenia translacyjnego dla ludzkiego udaru lub niedokrwienia sercowego nie ustalono; badany swoisty mechanizm transportu NAD+ może nie być farmakologicznie dostępny poprzez egzogenną suplementację NAD+.PMID 42209413
In vitroNadekspresja NMNAT3 — mitochondrialnego enzymu biosyntezy NAD+ — hamowała progresję komórek czerniaka w modelu nowotworowym poprzez przeprogramowanie metabolizmu NAD+, wykazując, że kierunkowość przepływu NAD+ jest zależna od kontekstu, a nie jednolicie proproliferacyjna.Ograniczenie: Model komórkowy czerniaka in vitro; związek między metabolizmem NAD+ a progresją nowotworu jest dwukierunkowy i silnie zależny od kontekstu; wyników nie można uogólniać na inne typy nowotworów.PMID 42068671
Przegląd / wtórneSystematyczny przegląd zgodny z PRISMA badań przedklinicznych i klinicznych prekursorów NAD+ (NMN, NR, nikotynamid) wykazał, że suplementacja doustna niezawodnie podwyższa biomarkery związane z NAD u ludzi, ale dowody na dalsze kliniczne wyniki przeciwstarzeniowe — w tym punkty końcowe metaboliczne, naczyniowe i wydolnościowe — były mieszane, a przypadek za korzyścią przeciwstarzeniową oceniono jako nierozstrzygający.Ograniczenie: Przegląd obejmuje prekursory NAD+ (głównie NMN i NR), a nie bezpośrednią suplementację NAD+; badania są heterogeniczne pod względem dawki, populacji i czasu trwania; podwyższenie biomarkerów nie jest równoznaczne z korzyścią funkcjonalną.PMID 41655607
Dane u ludziSystematyczny przegląd i metaanaliza randomizowanych badań kontrolowanych dotyczących NMN i NR w zakresie wyników dla mięśni szkieletowych u osób starszych wykazały, że choć poziomy NAD+ we krwi były istotnie podwyższone przez suplementację, wyniki obejmujące wskaźnik masy mięśniowej, siłę chwytu ręki i prędkość chodu nie różniły się istotnie od placebo.Ograniczenie: Metaanaliza dotyczy prekursorów NMN/NR, a nie bezpośredniej suplementacji NAD+; badania były krótkie (od tygodni do miesięcy); wyniki są swoiste dla punktów końcowych mięśni szkieletowych i mogą nie odzwierciedlać innych domen fizjologicznych.PMID 40275690

NMN (β-Nicotinamide Mononucleotide) CAS 1094-61-7

Przegląd / wtórneStężenia tkankowe NAD+ stopniowo spadają wraz z wiekiem u wielu gatunków ssaków, w tym u gryzoni i ludzi; ten spadek stanowi powtarzalne odkrycie w biologii starzenia i jest mechanistycznie powiązany ze zmniejszoną aktywnością sirtuin i PARP.Ograniczenie: Przyczynowości między spadkiem NAD+ a funkcjonalnymi fenotypami starzenia nie ustalono w długoterminowych kontrolowanych badaniach u ludzi; przegląd syntetyzuje dane w przeważającej mierze obserwacyjne i przedkliniczne.PMID 33353981
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Długoterminowe doustne podawanie NMN u starzejących się myszy (12 miesięcy) łagodziło liczne związane z wiekiem spadki fizjologiczne, w tym zmniejszenie metabolizmu energetycznego, aktywności fizycznej, masy ciała, funkcji wzrokowej i wrażliwości na insulinę, bez wykrywalnej toksyczności.Ograniczenie: Wyniki pochodzą wyłącznie z modelu mysiego; przełożenia na wyniki fizjologiczne u ludzi nie wykazano w badaniach o porównywalnej mocy statystycznej lub czasie trwania.PMID 28068222
Dane u ludziW randomizowanym badaniu kontrolowanym placebo u kobiet po menopauzie z nadwagą lub otyłością i stanem przedcukrzycowym suplementacja NMN (250 mg/dobę, 10 tygodni) zwiększała sygnalizację insulinową w mięśniach szkieletowych (fosforylacja AKT i mTOR) i poprawiała wrażliwość mięśni na insulinę mierzoną klamrą hiperinsulinemiczno-euglikemiczną.Ograniczenie: Mała próba (n=25 na grupę), pojedynczy ośrodek, wyłącznie populacja kobiet w stanie przedcukrzycowym; efekty na ogólnoustrojową oporność na insulinę nie osiągnęły istotności, co ogranicza możliwość uogólnienia.PMID 33888596
Dane u ludziSystematyczny przegląd i metaanaliza randomizowanych badań kontrolowanych (NMN i NR łącznie; >400 uczestników) wykazały, że suplementacja prekursorami NAD+ istotnie podwyższała poziomy NAD+ we krwi w porównaniu z placebo, ale nie dawała istotnych poprawy wskaźnika mięśni szkieletowych, siły chwytu ręki ani prędkości chodu.Ograniczenie: Badania były heterogeniczne pod względem projektu, krótkie czasowo (od tygodni do miesięcy) i obejmowały głównie populacje starsze lub metabolicznie obciążone; metaanaliza nie może wykluczyć efektów w dłuższych ramach czasowych.PMID 40275690
Dane u ludziDoustne podanie NMN zdrowym japońskim mężczyznom w średnim wieku (pojedyncza dawka 100–500 mg) podwyższało poziomy NAD+ i metabolitów nikotynamidu we krwi w sposób zależny od dawki i było dobrze tolerowane, bez istotnych zmian parametrów bezpieczeństwa klinicznego.Ograniczenie: Projekt otwarty z małą kohortą (n=10); brak ramienia placebo, nie oceniono punktów końcowych funkcjonalnych ani długoterminowych.PMID 31685720
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Slc12a8 zidentyfikowano jako dedykowany jelitowy transporter NMN u myszy; jego ekspresja wzrasta z wiekiem w jelicie cienkim, sugerując mechanizm kompensacyjny utrzymujący wychwyt NMN w warunkach spadającego NAD+.Ograniczenie: Tożsamość i rola transportera pozostają przedmiotem sporu; późniejsze prace zidentyfikowały SLC29A1/SLC29A2 jako alternatywne transportery NMN w komórkach ludzkich, a względny udział każdej z tych dróg in vivo nie jest rozstrzygnięty.PMID 31131364
Przegląd / wtórneSystematyczny przegląd zgodny z PRISMA badań suplementacji NAD+ przedklinicznych i klinicznych wykazał, że NMN i NR niezawodnie podwyższają biomarkery związane z NAD u ludzi, ale dowody na korzyść kliniczną przeciwstarzeniową — w tym punkty końcowe metaboliczne, naczyniowe i wydolnościowe — są mieszane i nierozstrzygające.Ograniczenie: Przeglądane badania są krótkie (zazwyczaj 8–16 tygodni), małe i heterogeniczne pod względem populacji i dawkowania; stronniczości publikacji nie można wykluczyć.PMID 41655607
Przegląd / wtórnePrzegląd z 2025 roku w Nature Metabolism podsumowujący badania suplementacji prekursorami NAD+ u starzejących się ludzi zidentyfikował spójny wzorzec: krążący NAD+ wzrasta pod wpływem NMN lub NR, ale dalsze kliniczne wyniki są skromne i niespójne, a żadne badanie nie wykazało wydłużenia długowieczności ani zdrowego okresu życia u ludzi.Ograniczenie: Zakres przeglądu ogranicza się do dostępnych krótkoterminowych RCT; autorzy zauważają, że brakuje odpowiednio zasilonych, wieloletnich badań, co czyni ostateczne wnioski przedwczesnymi.PMID 41083806

P021 CAS 1246751-68-7

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że P021, tetrapeptydowy mimetyk CNTF zawierający adamantan, poprawiał uczenie się i pamięć oraz wspierał neurogenezę i plastyczność synaptyczną u zdrowych myszy podczas przewlekłego leczenia.Ograniczenie: Badanie na zdrowych myszach (nie na modelu chorobowym); podanie systemowe; nie istnieją dane o przełożeniu na ludzi ani opublikowane badania kliniczne.PMID 20600002
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że przewlekłe doustne leczenie P021 w potrójnie transgenicznym modelu choroby Alzheimera (3xTg-AD) zmniejszało obciążenie blaszkami amyloidowymi, zmniejszało hiperfosforylację tau i łagodziło spadek funkcji poznawczych w sposób zależny od czasu trwania leczenia.Ograniczenie: Wyłącznie na transgenicznym modelu mysim (3xTg-AD); biodostępności doustnej obserwowanej u myszy nie można bezpośrednio ekstrapolować na ludzi; brak badań klinicznych u ludzi.PMID 25046994
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że wczesne leczenie P021 w mysim modelu choroby Alzheimera zapobiegało wystąpieniu patologii amyloidowej i tau, powiązanej neurodegeneracji i deficytu poznawczego, sugerując potencjalny efekt modyfikujący przebieg choroby, a nie jedynie objawowy.Ograniczenie: Model zwierzęcy; okno wczesnej interwencji nie jest przekładalne na kontekst kliniczny u ludzi, gdzie diagnoza jest zwykle późna; brak danych bezpieczeństwa u ludzi.PMID 28387677
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że P021, podawany starzejącym się szczurom, zmniejszał poziomy tau w płynie mózgowo-rdzeniowym — biomarkera istotnego dla taupatii — sugerując aktywność na szlaku sygnalizacyjnym CNTF/JAK/STAT3 nawet w prawidłowym starzeniu.Ograniczenie: Starzejące się szczury (nie model chorobowy); obniżone tau w PMR jako wskaźnik zastępczy patologii; znaczenia klinicznego u ludzi nie ustalono.PMID 26401692
Przegląd / wtórneSystematyczny przegląd zidentyfikował P021 jako paradygmatycznego przedstawiciela niskocząsteczkowych mimetyków czynników neurotroficznych (CNTF), podkreślając jego mechanizm aktywacji STAT3 oraz profil neuroprotekcyjny i naprawy synaptycznej w przedklinicznych modelach choroby Alzheimera.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; zgromadzone dowody mają charakter przedkliniczny (zwierzęcy/in vitro); nie obejmuje badań kontrolowanych u ludzi; klasyfikuje P021 jako związek w fazie badawczej.PMID 27400746
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że leczenie P021 rozpoczęte we wczesnym okresie rozwoju postnatalnego w mysim modelu choroby Alzheimera zapobiegało zmianom behawioralnym podobnym do choroby Alzheimera i dysfunkcji synaptycznej w dorosłości, sugerując, że sygnalizacja neurotroficzna w krytycznych etapach rozwojowych moduluje późniejszą podatność na neurodegenerację.Ograniczenie: Paradygmat interwencji noworodkowej w modelu mysim; ekstrapolacja na terapeutycznie istotne okna u dorosłych ludzi nie jest wspierana dowodami klinicznymi; wszystkie dostępne dowody pozostają na etapie przedklinicznym.PMID 34057082

Pinealon CAS 175175-23-2

In vitroW literaturze zaobserwowano, że tripeptyd Pinealon (Glu-Asp-Arg) zależnie od dawki zmniejszał akumulację reaktywnych form tlenu (ROS) w komórkach ziarnistych móżdżku, neutrofilach i komórkach PC12 poddanych stresowi oksydacyjnemu oraz zmniejszał śmierć komórek na drodze nekrozy mierzoną testem jodku propidyny.Ograniczenie: Badania na hodowlach komórkowych szczura; ekstrapolacja na systemy in vivo lub ludzi wymaga niezależnego potwierdzenia. Wszyscy autorzy należą do Instytutu Bioregulacji i Gerontologii w Sankt Petersburgu, płodnej grupy badawczej z instytucjonalnym konfliktem interesów w zakresie peptydów bioregulujących.PMID 21978084
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że Pinealon, podawany przed okluzją tętnicy szyjnej u starych szczurów, zwiększał wskaźnik przeżywalności zwierząt w modelu eksperymentalnym; wykryto również zmiany w zachowaniach referencyjnych i eksploracyjnych w grupach leczonych w stosunku do kontrolnych.Ograniczenie: Zwierzęcy model niedokrwienia mózgu; nie istnieją kontrolowane badania kliniczne powtarzające te wyniki u ludzi. Artykuł jest w języku rosyjskim, a streszczenie angielskie jest ograniczone. Liczebność próby nie podana w streszczeniu.PMID 21809624
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że Pinealon, w modelu ostrej hipoksji hipobarycznej u 18-miesięcznych szczurów, sprzyjał akumulacji mediatorów adrenergicznych w mózgu; w modelu łagodnej hipotermii oba peptydy (Pinealon i Cortexin) zwiększały poziomy serotoniny w korze mózgowej, co autorzy sugerują jako możliwy substrat ich efektów geroprotekcyjnych.Ograniczenie: Badanie na starzejących się szczurach w sztucznych warunkach stresu; autorzy proponują mechanizmy geroprotekcyjne bez bezpośredniego dowodu przyczynowego. Wszystkie badania tej grupy wykorzystują modele rosyjskie bez opublikowanej międzynarodowej replikacji.PMID 28509493
In vitroW literaturze zaobserwowano, że Pinealon (EDR, Glu-Asp-Arg) penetruje cytoplazmę, jądro i jąderko komórek HeLa po inkubacji ze znakowanym fluorescencyjnie peptydem oraz oddziałuje swoiście z oligodeoksyrybonukleotydami i dwuniciowym DNA, rozróżniając sekwencje nukleotydowe i rozpoznając stan metylacji cytozyny.Ograniczenie: Eksperyment demonstrujący penetrację komórkową i wiązanie DNA w linii komórek nowotworowych HeLa; nie wykazuje efektów funkcjonalnych w komórkach pierwotnych ani bezpośredniego znaczenia fizjologicznego. Proponowane mechanizmy epigenetyczne mają charakter spekulatywny, wywiedziony ze stałych Sterna-Volmera.PMID 22117547
In vitroW literaturze zaobserwowano, że peptyd EDR (Glu-Asp-Arg / Pinealon) stymulował ekspresję serotoniny w hodowlach komórek kory mózgowej starzejących się szczurów, z dowodami z dokowania molekularnego wskazującymi na powinowactwo peptydu do promotora genu 5-hydroksylazy tryptofanu, enzymu ograniczającego szybkość syntezy serotoniny.Ograniczenie: Łączy hodowle pierwotne szczura z modelowaniem obliczeniowym (dokowanie); funkcjonalnego znaczenia in vivo proponowanej regulacji epigenetycznej nie zwalidowano w niezależnych badaniach ekspresji genów. Brak danych u ludzi.PMID 24909721
Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, w przeglądzie mechanizmu działania peptydu EDR (Glu-Asp-Arg / Pinealon), że tripeptyd zakłócał eliminację kolców dendrytycznych w hodowlach neuronalnych od myszy z chorobą Alzheimera i chorobą Huntingtona, oraz że wcześniejsze badania na zwierzętach wykazały normalizację odpowiedzi behawioralnych wraz z poprawą pamięci u pacjentów w podeszłym wieku, co przypisano modulacji szlaku MAPK/ERK.Ograniczenie: Przegląd narracyjny pojedynczej grupy badawczej (Instytut Bioregulacji w Sankt Petersburgu); wspomniane dane o „pacjentach w podeszłym wieku” nie pochodzą z randomizowanych kontrolowanych badań klinicznych, lecz z nieszczegółowych badań obserwacyjnych. Dowody u ludzi mają charakter pośredni i niską hierarchię. Modele choroby Alzheimera i Huntingtona to myszy transgeniczne.PMID 33396470
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że Pinealon, w modelu ostrej hipoksji hipoksycznej u starych szczurów, zmniejszał markery zapalne (interleukina-6 w surowicy i TNF-alfa) i modulował aktywność kaspazy-3 w mózgu, co autorzy zinterpretowali jako wspieranie neurogenezy i zmniejszenie reakcji neurozapalnych do poziomów wyjściowych.Ograniczenie: Badanie na starych szczurach w warunkach eksperymentalnej ostrej hipoksji; obserwowana modulacja kaspazy-3 i cytokin nie pozwala na wnioski dotyczące klinicznej neuroprotekcji. Artykuł opublikowano w języku rosyjskim; dostępne jest streszczenie angielskie, lecz bez pełnych danych ilościowych.PMID 25051764

PT-141 (Bremelanotide) CAS 189691-06-3

MechanistycznyBremelanotide działa jako nieselektywny agonista receptorów melanokortynowych z preferencyjną aktywnością ośrodkową na MC4R, gęsto eksprymowanym w regionach podwzgórza, takich jak jądro przykomorowe, i teoretycznie moduluje nadrzędne obwody motywacyjne, a nie obwodowe mechanizmy naczyniowe.Ograniczenie: Model mechanistyczny oparty na danych wiązania receptorowego i danych przedklinicznych; przyczynowości ośrodkowego MC4R w odpowiedzi popędu seksualnego u ludzi nie wykazano bezpośrednio badaniami neuroobrazowania ani badaniami uszkodzeń.PMID 33455598
Dane u ludziW badaniach fazy 3 RECONNECT (n=1267 kobiet przed menopauzą z HSDD) Bremelanotide dawał statystycznie istotne poprawy w wyniku domeny popędu FSFI oraz elemencie dystresu związanego z popędem FSDS wobec placebo, wspierając zatwierdzenie przez FDA w 2019 roku.Ograniczenie: Wskazanie jest wąskie (nabyty, uogólniony HSDD wyłącznie u kobiet przed menopauzą); dowody nie przenoszą się na inne populacje, płcie ani rodzaje dysfunkcji seksualnych.PMID 31429064
Dane u ludziNajbardziej konkretny behawioralny punkt końcowy w badaniach RECONNECT — liczba satysfakcjonujących zdarzeń seksualnych — był punktem końcowym drugorzędowym i nie wykazał statystycznie istotnej różnicy między związkiem Bremelanotide a placebo, co wskazuje, że zatwierdzona korzyść ograniczała się do zgłaszanych przez pacjentki wyników popędu i dystresu.Ograniczenie: Analiza wielkości efektu stanowi krytyczną ponowną ocenę opublikowanych danych badania, a nie niezależną replikację; autorzy zauważają potencjalne ograniczenia metodologiczne w oryginalnym projekcie badania.PMID 36809187
Dane u ludziNudności zgłaszano u około 40% uczestniczek leczonych związkiem Bremelanotide w badaniach fazy 3, co czyni je najczęstszym zdarzeniem niepożądanym i główną przyczyną przerwania leczenia; udokumentowano również przemijający wzrost ciśnienia tętniczego z odpowiadającym spadkiem częstości akcji serca po podaniu dawki.Ograniczenie: Częstość zdarzeń niepożądanych odzwierciedla populację kontrolowanego badania klinicznego; rzeczywista częstość poza tym protokołem może się różnić.PMID 35076581
Dane u ludziOgniskowa hiperpigmentacja (skóry i dziąseł) jest udokumentowanym działaniem niepożądanym związku Bremelanotide przypisywanym jego resztkowej aktywności agonistycznej wobec MC1R, która napędza melanogenezę; odróżnia to go mechanistycznie od inhibitorów PDE5 i sygnalizuje promiskuityzm receptorowy wspólny dla szerszej rodziny melanokortynowej.Ograniczenie: Dane dotyczące porównawczej selektywności MC1R względem Melanotan II opierają się na pośrednim wnioskowaniu farmakologicznym; badania bezpośredniego porównania wiązania receptorowego u ludzi nie są dostępne.PMID 36242769
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W modelach samic chomika syryjskiego wykazano, że Bremelanotide angażuje ośrodkowe obwody melanokortynowe i moduluje żeńskie zachowanie seksualne, dostarczając zwierzęcego podłoża zgodnego z proponowanym podwzgórzowym mechanizmem jego działania.Ograniczenie: Model chomika syryjskiego; różnice szlaku melanokortynowego swoiste dla gatunku ograniczają bezpośrednią ekstrapolację na fizjologię ludzką.PMID 39793696
In vitroW badaniu in vitro z 2024 roku na liniach komórkowych glejaka wielopostaciowego Bremelanotide indukował śmierć komórek i hamowanie wzrostu poprzez supresję ekspresji surwiwiny, identyfikując mechanizm mediowany receptorem melanokortynowym w komórkach nowotworowych odrębny od jego znanej farmakologii funkcji seksualnych.Ograniczenie: Wyłącznie badanie na liniach komórkowych in vitro; brak danych onkologicznych u zwierząt ani u ludzi dla związku Bremelanotide; znaczenie kliniczne ma charakter całkowicie spekulatywny.PMID 39197897
Przegląd / wtórneNiezależny przegląd farmakologiczny wykazał, że korzyść ze związku Bremelanotide w HSDD, choć statystycznie istotna, była skromna pod względem wielkości i silnie zależna od subiektywnych narzędzi zgłaszanych przez pacjentki, oraz że sygnał sercowo-naczyniowy i nudności stanowią ograniczenie tolerancji dla znaczącej części badanej populacji.Ograniczenie: Przegląd narracyjny odzwierciedlający literaturę regulacyjną i kliniczną dostępną w momencie zatwierdzenia (2019-2020); dane o trwałości długoterminowej i skumulowanych wynikach pigmentacyjnych pozostają niepełnie scharakteryzowane.PMID 31893927

Selank CAS 129954-34-3

Model zwierzęcy (przedkliniczny)Selank hamował enzymy degradujące enkefaliny w testach mysich i in vitro; autorzy zaproponowali to hamowanie enzymatyczne jako mechanistyczną podstawę jego obserwowanej aktywności anksjolitycznej, dzięki której endogenne enkefaliny utrzymują się dłużej zamiast być szybko degradowane.Ograniczenie: Wynik z testu enzymatycznego i modelu mysiego; mechanizmu nie wykazano bezpośrednio w ludzkim OUN.PMID 11550013
In vitroZarówno Semax, jak i Selank zgłoszono jako hamujące enzymy degradujące enkefaliny izolowane z ludzkiej surowicy in vitro, rozszerzając wynik dotyczący hamowania enkefalinazy z modeli zwierzęcych na podłoże biochemiczne pochodzenia ludzkiego.Ograniczenie: Test in vitro z użyciem ludzkiej surowicy; nie wykazuje ekspozycji OUN ani hamowania enzymu in vivo u ludzi.PMID 11443939
In vitroW ludzkiej linii komórkowej neuroblastoma IMR-32 Selank zmieniał ekspresję genów zaangażowanych w neurotransmisję GABAergiczną; efekty porównano bezpośrednio z samym GABA i lekiem przeciwpsychotycznym olanzapiną.Ograniczenie: Pojedyncza linia komórkowa neuroblastoma (IMR-32); nie powtórzono w neuronach pierwotnych ani modelach in vivo.PMID 28293190
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Donosowe podanie związku Selank regulowało ekspresję BDNF (czynnika neurotroficznego pochodzenia mózgowego) w hipokampie szczura in vivo, ustanawiając powiązanie między tym analogiem tuftsyny a kluczowym szlakiem neurotrofin związanym z plastycznością synaptyczną.Ograniczenie: Wyłącznie badanie na szczurach; droga donosowa i zależność dawka-odpowiedź nie zostały scharakteryzowane u ludzi.PMID 18841804
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Selank chronił przed zaburzeniami pamięci wywołanymi etanolem u szczurów, jednocześnie regulując zawartość BDNF zarówno w hipokampie, jak i korze przedczołowej, dwóch regionach kluczowych dla konsolidacji pamięci i funkcji wykonawczych.Ograniczenie: Gryzoni model upośledzenia wywołanego etanolem; znaczenia translacyjnego dla ludzkich deficytów pamięci związanych z alkoholem nie ustalono.PMID 31625062
Dane u ludziBadanie kliniczne u rosyjskich pacjentów z uogólnionym zaburzeniem lękowym i neurastenią wykazało efekty anksjolityczne dla związku Selank i zaproponowało możliwe mechanizmy działania; badanie wykazało również, że Selank wypadał korzystnie w porównaniu z benzodiazepiną fenazepamem pod względem tolerancji u pacjentów z zaburzeniem lękowym.Ograniczenie: Dane kliniczne w języku rosyjskim, z pojedynczego regionu; mała próba, ograniczona niezależna replikacja i poza ramami walidacji regulacyjnej UE/USA.PMID 18454096
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Selank wpływał na poziomy cytokin w warunkach stresu społecznego u gryzoni, zgodnie z jego pochodzeniem od tuftsyny związanej z układem odpornościowym, sugerując rolę modulującą wobec sygnalizacji zapalnej wywołanej stresem.Ograniczenie: Zwierzęcy model stresu społecznego; profile cytokin mogą nie przekładać się na ludzką immunologię stresu bez kontrolowanych badań u ludzi.PMID 32621722
Dane u ludziBadanie funkcjonalnej konektomiki u zdrowych ochotników wykorzystało fMRI w spoczynku do zbadania, jak Selank i Semax w odmienny sposób przesuwają aktywność w sieciach mózgowych, stanowiąc jedno z niewielu badań neuroobrazowania u ludzi dla obu peptydów.Ograniczenie: Mała próba zdrowych ochotników; zmiany w sieciach mózgowych obserwowane za pomocą fMRI mają charakter korelacyjny i nie ustalają przyczynowych wyników behawioralnych ani klinicznych.PMID 32342318

Semax CAS 80714-61-0

Model zwierzęcy (przedkliniczny)Semax, syntetyczny heptapeptydowy analog ACTH(4-10) (Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro), zgłoszono jako aktywujący układy dopaminergiczne i serotoninergiczne mózgu u gryzoni, zgodnie z profilem mechanistycznym nootropowym.Ograniczenie: Wyłącznie badanie na gryzoniach; brak powtórzonych danych o neuroprzekaźnikach u ludzi.PMID 16362768
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Semax zgłoszono jako regulujący ekspresję BDNF i jego receptora TrkB w hipokampie szczura in vivo, sugerując powiązanie mechanistyczne ze szlakiem neurotrofin związanym z plastycznością synaptyczną.Ograniczenie: Wyłącznie model hipokampa szczura; znaczenia dla ludzkiej neuroplastyczności nie ustalono.PMID 16996037
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym modelu niedokrwienia mózgu Semax i jego fragment C-końcowy Pro-Gly-Pro zgłoszono jako aktywujące transkrypcję neurotrofin (BDNF, NGF) i genów ich receptorów, wskazując na skoordynowaną neuroprotekcyjną odpowiedź transkrypcyjną.Ograniczenie: Wyniki dotyczą eksperymentalnie wywołanego niedokrwienia u szczurów; brak dostępnych danych transkryptomicznych dotyczących udaru u ludzi.PMID 19633950
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Profilowanie proteomiczne potwierdziło ochronny sygnaturę ekspresji białek mózgowych dla peptydu ACTH(4-7)PGP (Semax) w szczurzym modelu niedokrwienia-reperfuzji mózgowej, zgodnie z efektem neuroprotekcyjnym na poziomie białkowym.Ograniczenie: Szczurzy model niedokrwienia-reperfuzji; wzorce proteomiczne mogą nie przekładać się bezpośrednio na ludzką patologię.PMID 34201112
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Semax zgłoszono jako regulujący ekspresję genów odpowiedzi immunologicznej w mózgach szczurów po urazie niedokrwiennym, modulując szlaki zapalne na poziomie transkrypcyjnym.Ograniczenie: Wyłącznie szczurzy model niedokrwienia; wzorców modulacji genów odpornościowych u ludzi po udarze nie scharakteryzowano dla związku Semax.PMID 28255762
In vitroJako chelator miedzi Semax wykazał zmniejszenie produkcji reaktywnych form tlenu katalizowanej przez Cu(II) oraz zmniejszenie cytotoksyczności amyloidu-beta (Aβ) in vitro, poprzez usuwanie jonów miedzi i wyciszanie redoks.Ograniczenie: Wyniki in vitro; chemia miedzi-Aβ w systemach bezkomórkowych i modelach membranowych może nie odtwarzać warunków panujących w mózgu.PMID 40496623
In vitroSemax zgłoszono jako wpływający na agregację Aβ indukowaną miedzią i tworzenie amyloidu w sztucznych modelach membranowych, sugerując fizykochemiczną rolę w zakłócaniu składania amyloidu mediowanego miedzią.Ograniczenie: Wyłącznie sztuczny model membranowy; znaczenia dla patologii amyloidowej in vivo nie wykazano.PMID 35080861
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W szczurzym modelu przewlekłego nieprzewidywalnego stresu Semax i Melanotan II wykazywały efekty przeciwdepresyjne i przeciwstresowe, wskazując na modulację zachowania odpowiedzi na stres poprzez aktywność analogu ACTH(4-10).Ograniczenie: Wyłącznie model przewlekłego stresu u samców szczurów; wyniki przeciwdepresyjne u gryzoni nie ustalają skuteczności ani bezpieczeństwa u ludzi.PMID 39442746

Sermorelin CAS 86168-78-7

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że codzienne podskórne podawanie związku Sermorelin (GHRH 1-29 NH₂) przyspiesza tempo wzrostu u dzieci z niedoborem GH w pierwszym roku leczenia, z profilem bezpieczeństwa porównywalnym do rekombinowanego GH, według międzynarodowego wieloośrodkowego badania Geref.Ograniczenie: Badanie pediatryczne (zdiagnozowany niedobór GH); brak randomizowanej kontroli placebo z podwójnie ślepą próbą; ekstrapolacja na zdrowych dorosłych nie jest wspierana tą pracą. Ramy RUO.PMID 8772599
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że przedłużone podawanie (6 miesięcy) [Nle²⁷]GHRH-(1-29)-NH₂ u starszych mężczyzn i kobiet podwyższało poziomy IGF-1 w surowicy i zmniejszało tłuszcz ciała, bez istotnych działań niepożądanych na glukozę lub kortyzol podczas obserwacji w badaniu.Ograniczenie: Mała próba (zmniejszone n, osoby starsze); analog związku Sermorelin z podstawieniem Nle²⁷, a nie standardowy Sermorelin; brak w pełni zaślepionej grupy placebo. Ramy RUO.PMID 9141536
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że leczenie GHRH-(1-29)-NH₂ przywracało pulsacyjne wydzielanie GH i tempo wzrostu u dzieci z niedoborem GH wtórnym do napromieniania czaszki, sugerując, że w tych przypadkach niedobór ma pochodzenie podwzgórzowe, a nie przysadkowe.Ograniczenie: Kohorta pediatryczna o swoistej etiologii (radioterapia czaszki); nie podlega uogólnieniu na niedobór idiopatyczny ani populację dorosłych. Ramy RUO.PMID 9231053
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że eksperymentalne zablokowanie endogennych receptorów GHRH dysocjowało nocne wydzielanie GH od snu wolnofalowego (SWS) u osób badanych, wykazując, że endogenna sygnalizacja GHRH moduluje zarówno uwalnianie GH, jak i architekturę snu.Ograniczenie: Badanie z blokadą antagonistyczną, a nie podaniem związku Sermorelin; mechanizm wywnioskowany; mała liczebność próby. Bezpośredniego związku przyczynowego między związkiem Sermorelin a SWS nie udowodniono w kontrolowanych badaniach klinicznych. Ramy RUO.PMID 15538933
Przegląd / wtórneLiteratura przeglądowa wykazała, że Sermorelin działa jako sekretagog GH, który zachowuje mechanizm ujemnego sprzężenia zwrotnego przysadki, w odróżnieniu od egzogennego GH, co teoretycznie wiąże się z niższym ryzykiem hamowania endogennej osi somatotropowej podczas zastosowania badawczego.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; argument o „niższym hamowaniu” ma charakter mechanistyczny i nie został zwalidowany w prospektywnych badaniach kontrolowanych bezpośrednio porównujących Sermorelin z rekombinowanym GH. Ramy RUO.PMID 32257855

SLU-PP-332 CAS 303760-60-3

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że SLU-PP-332, panagonista ERRα/β/γ, indukował u myszy ostrą odpowiedź tlenową zależną od ERRα porównywalną do rzeczywistego wysiłku fizycznego, w tym aktywację mitochondrialnego programu transkrypcyjnego w mięśniach szkieletowych.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na gryzoniach (Billon i wsp., ACS Chem Biol 2023). Żadne badania kliniczne u ludzi nie potwierdzają tej odpowiedzi. Ekstrapolacja na ludzi ma charakter spekulatywny.PMID 36988910
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że podawanie SLU-PP-332 w mysich modelach zespołu metabolicznego poprawiało kluczowe parametry, w tym oporność na insulinę, dyslipidemię i otłuszczenie, poprzez aktywację szlaków wydatku energetycznego mitochondrialnego mediowanych przez ERR.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na myszach (Billon i wsp., J Pharmacol Exp Ther 2024). Brak danych bezpieczeństwa ani skuteczności u ludzi. Zespół metaboliczny u gryzoni różni się fizjologicznie od stanu ludzkiego.PMID 37739806
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że panagoniści ERR z tej samej rodziny co SLU-PP-332 poprawiali funkcję sercową i metabolizm kwasów tłuszczowych w mysich modelach niewydolności serca, przywracając funkcję mitochondrialną w kardiomiocytach.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na myszach (Xu i wsp., Circulation 2024). Wyniki obejmują związki tej samej klasy co SLU-PP-332, ale nie wyłącznie ten związek. Brak danych klinicznych u ludzi.PMID 37961903
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że agonizm receptorów ERR poprzez SLU-PP-332 odwracał związaną z wiekiem dysfunkcję mitochondrialną i zapalenie nerek w modelach zwierzęcych, zmniejszając markery stresu oksydacyjnego i zapalenia cewkowego.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na starzejących się myszach (Wang i wsp., Am J Pathol 2023). Brak dowodów u ludzi dotyczących nefroprotekcji; mysie starzenie nerkowe nie jest bezpośrednio przekładalne na ludzką patologię.PMID 37717940
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że aktywacja szlaku ERR poprzez SLU-PP-332 przeciwdziałała zanikowi mięśni związanemu z bezczynnością fizyczną w modelach przedklinicznych, zachowując masę i funkcję mięśni szkieletowych poprzez regulację metabolizmu oksydacyjnego.Ograniczenie: Przedkliniczne badanie pilotażowe (Bonanni i wsp., Front Physiol 2025). Projekt pilotażowy z małą liczebnością próby; brak danych u ludzi. Znaczenia klinicznego dla ludzkiej sarkopenii nie ustalono.PMID 40692696
In vitroW literaturze odnotowano, że SLU-PP-332 zostało zidentyfikowane przez laboratoria antydopingowe jako związek o potencjalnym zastosowaniu w dopingu sportowym, z badaniami charakterystyki metabolitów in vitro przeprowadzonymi dla nadzoru analitycznego, odzwierciedlając jego aktywność biologiczną w poprawie wydolności tlenowej.Ograniczenie: Badanie metabolizmu in vitro ukierunkowane na wykrywanie antydopingowe (Möller i wsp., Rapid Commun Mass Spectrom 2026). Nie stanowi to dowodu skuteczności ani bezpieczeństwa; odzwierciedla zainteresowanie regulacyjne, a nie terapeutyczne. Brak danych farmakokinetycznych u ludzi.PMID 41588687

Spermidine CAS 124-20-9

Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że Spermidine indukuje autofagię w organizmach modelowych (drożdże, nicienie, Drosophila i myszy) i wydłuża długość życia w sposób zależny od autofagii; u myszy leczenie związkiem Spermidine w późnym okresie życia istotnie wydłużało oczekiwaną długość życia.Ograniczenie: Modele wydłużenia długości życia to organizmy bezkręgowe i myszy; bezpośredniej ekstrapolacji na ludzką oczekiwaną długość życia nie ustalono. Eisenberg i wsp. 2009, Nat Cell Biol.PMID 19801973
Mieszane dowodyW literaturze zaobserwowano, że suplementacja spermidyną dawała kardioprotekcję u starzejących się myszy (poprawiona funkcja rozkurczowa, zmniejszony przerost i zwłóknienie serca) oraz że większe spożycie spermidyny w diecie wiązało się z niższym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego w obserwacyjnych kohortach ludzkich.Ograniczenie: Dowody sercowo-naczyniowe u ludzi mają charakter obserwacyjny (nie badanie kontrolowane); możliwe są czynniki zakłócające związane z dietą. Bezpośrednie efekty sercowe u ludzi wymagają potwierdzenia w RCT. Eisenberg i wsp. 2016, Nat Med.PMID 27841876
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że doustna suplementacja spermidyną (1,2 mg/dobę przez 12 miesięcy) u osób starszych z subiektywnym pogorszeniem funkcji poznawczych dawała poprawy w pamięci epizodycznej w analizach eksploracyjnych, bez istotnych działań niepożądanych, w randomizowanym badaniu klinicznym.Ograniczenie: Badanie fazy II z małą próbą (n=100); efekty poznawcze były analizami drugorzędowymi/eksploracyjnymi; potrzebne są większe badania potwierdzające. Schwarz i wsp. 2022, JAMA Netw Open.PMID 35616942
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że wyższe spożycie związku Spermidine w diecie wiązało się z niższą śmiertelnością ze wszystkich przyczyn w prospektywnym badaniu populacyjnym (n>800 dorosłych, obserwacja ~20 lat), z zależnością dawka-odpowiedź w najwyższym tercylu spożycia.Ograniczenie: Projekt obserwacyjny; Spermidine jest markerem diety bogatej w rośliny (soja, kiełki pszenicy, grzyby); przyczynowości nie ustalono. Kiechl i wsp. 2018, Am J Clin Nutr.PMID 29955838
In vitroW literaturze zaobserwowano, że poliaminy (w tym Spermidine) kontrolują hipuzynację eIF5A, translację TFEB i autofagię w starzejących się komórkach B, odwracając markery immunosenescencji w modelach komórkowych; dostarcza to mechanizmu molekularnego, dzięki któremu Spermidine mogłaby modulować immunosenescencję.Ograniczenie: Dowody głównie w mysich komórkach B i liniach komórkowych; efektów na ludzką immunosenescencję in vivo nie potwierdzono w badaniach klinicznych. Zhang i wsp. 2019, Mol Cell.PMID 31474573

SS-31 (Elamipretide) CAS 736992-21-5

In vitroW literaturze zaobserwowano, że SS-31 selektywnie wiąże kardiolipinę w wewnętrznej błonie mitochondrialnej, stabilizując kompleksy łańcucha transportu elektronów i przywracając produkcję ATP w niedokrwionych mitochondriach ex vivo.Ograniczenie: Badanie mechanistyczne na izolowanych mitochondriach nerki szczura; bezpośredniego znaczenia dla nienaruszonej tkanki ludzkiej nie ustalono. Model ex vivo nie odtwarza złożoności niedokrwienia-reperfuzji in vivo.PMID 23813215
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że SS-31 zmniejszał rozmiar zawału mięśnia sercowego u szczurów poddanych podwiązaniu lewej tętnicy wieńcowej z następczą reperfuzją, z istotnym zmniejszeniem obszaru martwicy w stosunku do grupy kontrolnej.Ograniczenie: Gryzoni model niedokrwienia-reperfuzji; ekstrapolacja na kliniczną kardioprotekcję u ludzi wymaga walidacji w badaniach kontrolowanych. Dawka i droga podania różnią się od potencjalnych zastosowań translacyjnych.PMID 17429296
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że SS-31 odwracał związany z wiekiem stres redoks i poprawiał tolerancję wysiłkową u starzejących się myszy (24 miesiące), normalizując potencjał błony mitochondrialnej i zmniejszając produkcję reaktywnych form tlenu w mięśniach szkieletowych.Ograniczenie: Badanie na myszach; wyników dotyczących sarkopenii i związanej z wiekiem dysfunkcji mitochondrialnej nie powtórzono w kontrolowanych badaniach klinicznych u starszych ludzi.PMID 30597195
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano, że Elamipretide (MTP-131) łagodził postęp nefropatii cukrzycowej u myszy db/db, zmniejszając akumulację ponadtlenku mitochondrialnego w nerkach, albuminurię i włóknienie cewkowo-śródmiąższowe.Ograniczenie: Mysi model cukrzycy typu 2 (db/db); znaczenia klinicznego dla ludzkiej nefropatii cukrzycowej nie ustalono. Brak badań fazy II/III w przewlekłej chorobie nerek pochodzenia cukrzycowego.PMID 32277051
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że w badaniu fazy II PROGRESS-HF (n=71) podskórnie podawany Elamipretide nie wykazał statystycznie istotnej poprawy objętości końcowoskurczowej lewej komory wobec placebo u pacjentów z niewydolnością serca ze zmniejszoną frakcją wyrzutową.Ograniczenie: Badanie fazy II o ograniczonej liczebności próby (n=71) i 24-tygodniowym czasie trwania; pierwszorzędowy cel nie został osiągnięty. Negatywne wyniki u ludzi kontrastują z korzystnymi danymi przedklinicznymi, podkreślając lukę translacyjną.PMID 32068002
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że w randomizowanym badaniu fazy III MMPOWER-3 (n=218) Elamipretide nie wykazał wyższości nad placebo w dystansie 6-minutowego marszu ani w globalnej ocenie funkcjonalnej u pacjentów z pierwotną miopatią mitochondrialną.Ograniczenie: Negatywny wynik pierwszorzędowy w największym dotychczas badaniu w ludzkiej chorobie mitochondrialnej. Profil bezpieczeństwa był akceptowalny, ale skuteczności klinicznej w tym wskazaniu nie potwierdzono. Analizy podgrup mają charakter eksploracyjny.PMID 37268435
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że w badaniu fazy I (ReCLAIM) Elamipretide był dobrze tolerowany u pacjentów ze zwyrodnieniem plamki związanym z wiekiem w stadium pośrednim, z eksploracyjnymi sygnałami stabilizacji druz i funkcji wzrokowej, bez poważnych działań niepożądanych związanych z lekiem.Ograniczenie: Badanie fazy I bez kontroli placebo; zaprojektowane do oceny bezpieczeństwa i tolerancji, a nie skuteczności. Obserwacje dotyczące druz i funkcji wzrokowej mają charakter eksploracyjny i nie pozwalają na wnioski o skuteczności. Potrzebne są randomizowane badania fazy II/III.PMID 36246187

TB-500 (Thymosin β4) CAS 77591-33-4

Przegląd / wtórneTymozyna β4 to peptyd sekwestrujący aktynę o 43 aminokwasach, który wiąże monomeryczną G-aktynę, buforując niepolimeryzowaną pulę aktyny i tym samym regulując przebudowę cytoszkieletu i migrację komórek w komórkach eukariotycznych. Mechanizm ten stanowi podstawę jej badania jako czynnika ułatwiającego ruchliwość komórek w modelach naprawy ran.Ograniczenie: Charakterystykę mechanistyczną wywiedziono z badań in vitro i wczesnych badań zwierzęcych; przegląd nie zawiera kontrolowanych danych o skuteczności klinicznej.PMID 16099219
Mieszane dowodyRekombinowana ludzka tymozyna β4 poprawiała niedokrwienną dysfunkcję sercową w mysim modelu zawału mięśnia sercowego; towarzyszące badanie kohortowe dodatkowo wykazało podwyższone poziomy endogennego Tβ4 u pacjentów z ostrym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (STEMI) po reperfuzji, sugerując rolę peptydu reagującego na stres w niedokrwionej tkance sercowej.Ograniczenie: Komponent ludzki stanowi pojedyncze badanie obserwacyjne mierzące poziomy endogenne, a nie badanie interwencyjne; wnioskowanie przyczynowe lub terapeutyczne nie jest wspierane.PMID 41229390
In vitroW warunkach niedotlenienia tymozyna β4 stabilizowała funkcję mózgowych komórek śródbłonka naczyń włosowatych poprzez sygnalizację zależną od S1PR1, zmniejszając markery zaburzenia bariery in vitro. Odkrycie to pozycjonuje Tβ4 jako cząsteczkę kandydacką do badania mózgowo-naczyniowych odpowiedzi na stres.Ograniczenie: Wyniki ograniczają się do modeli hodowli komórkowej niedotlenienia; brak walidacji in vivo ani danych u ludzi dla tego swoistego szlaku mechanistycznego.PMID 41326489
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Peptydy pochodne tymozyny β4 zmniejszały neurozapalenie i odwracały atrofię neurytów w hodowanych neuronach oraz w mysich modelach transgenicznych choroby Alzheimera 5xFAD, poprawiając punkty końcowe behawioralne związane z pamięcią w kohorcie zwierzęcej.Ograniczenie: Wyniki pochodzą z transgenicznego mysiego modelu nadekspresji (5xFAD) i hodowli neuronalnych in vitro; przełożenia na ludzką chorobę Alzheimera nie wykazano.PMID 41443105
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Zaprojektowany tandemowy peptyd tymozynowy wspierał zamykanie ran nabłonka rogówki w eksperymentalnych modelach urazu ocznego, wykazując, że zaprojektowane pochodne pełnej sekwencji Tβ4 zachowują aktywność migracji komórkowej mediowaną aktyną, istotną dla badań naprawy powierzchni rogówki.Ograniczenie: Badanie przeprowadzono na preparatach rogówkowych ex vivo i modelach gryzoni; brak danych klinicznych u ludzi dotyczących skuteczności naprawy rogówki.PMID 41235866
Przegląd / wtórnePrzegląd z 2026 roku wyznaczył tymozynę β4 jako wschodzącą cząsteczkę kandydacką w badaniach chorób nerek, podczas gdy wcześniejsze prace scharakteryzowały jej rolę patofizjologiczną w biologii kłębuszkowej, wiążąc ekspresję Tβ4 z dynamiką cytoszkieletu podocytów i integralnością bariery filtracyjnej kłębuszków w modelach mysich.Ograniczenie: Podstawową bazę dowodową stanowią modele zwierzęce i badania mechanistyczne; nie zgłoszono badań klinicznych oceniających Tβ4 w ludzkiej chorobie nerek.PMID 41570941
Przegląd / wtórneTymozynę β4 i jej ekspresję w głównych ludzkich narządach (serce, nerka, wątroba, mózg) podczas etapów rozwojowych zmapowano w przeglądzie z 2024 roku, ujawniając szeroki rozkład przestrzenno-czasowy, który sugeruje zachowaną ewolucyjnie rolę w organogenezie i procesach kształtowania tkanek.Ograniczenie: Opisowy przegląd rozwojowy; dane pochodzą z badań immunohistochemicznych i ekspresji genów, a nie z eksperymentów interwencji funkcjonalnej.PMID 38994967
Model zwierzęcy (przedkliniczny)Domena wiążąca aktynę tymozyny β4 (reszty ~17–23, motyw LKKTETQ) jest wystarczająca do wspierania naprawy ran skórnych: zarówno pełnej długości peptyd, jak i krótki syntetyczny peptyd zawierający tę domenę przyspieszały zamykanie ran u cukrzycowych myszy db/db i myszy starzejących się, wykazując, że aktywność angiogenna i migracyjna odpowiada określonej podsekwencji pełnego białka.Ograniczenie: Zwierzęce modele ran; myszy db/db reprezentują swoiste genetyczne tło cukrzycowe, a wyników nie można uogólniać na inne typy tkanek ani ludzką patofizjologię ran.PMID 12581423

Tesamorelin CAS 218949-48-5

Przegląd / wtórneTesamorelin jest ustabilizowanym syntetycznym analogiem ludzkiego GHRH(1-44) zawierającym N-końcową modyfikację trans-3-heksenoilową, która nadaje odporność na rozszczepienie przez dipeptydylopeptydazę IV, wydłużając jego okres półtrwania farmakologicznego w stosunku do natywnego GHRH, który jest degradowany w osoczu w ciągu kilku minut.Ograniczenie: Opis mechanistyczny pochodzi z przeglądu oceny leku z 2006 roku; bezpośrednie porównanie kinetyki rozszczepienia przez DPP-IV z natywnym GHRH scharakteryzowano w testach biochemicznych, a nie w dużych badaniach klinicznych.PMID 17086939
Dane u ludziW dwóch randomizowanych, podwójnie zaślepionych, kontrolowanych placebo badaniach fazy 3 u dorosłych zakażonych HIV z lipodystrofią leczenie związkiem Tesamorelin zmniejszało mierzoną metodą CT trzewną tkankę tłuszczową o około 15% wobec placebo po 26 tygodniach, przy czym efekt był selektywny dla tłuszczu trzewnego i nie towarzyszyły mu równoważne zmniejszenia tłuszczu podskórnego ani BMI.Ograniczenie: Metaanaliza RCT przeprowadzonych wyłącznie u dorosłych zakażonych HIV z lipodystrofią związaną z terapią antyretrowirusową; zmniejszenia tłuszczu trzewnego nie można ekstrapolować na zdrowych dorosłych ani inne konteksty metaboliczne.PMID 41545261
Dane u ludziZmniejszenie trzewnej tkanki tłuszczowej obserwowane podczas leczenia związkiem Tesamorelin nie utrzymywało się po jego przerwaniu: uczestnicy przełączeni na placebo w fazach przedłużonych wykazywali częściową ponowną akumulację tłuszczu trzewnego, wskazując, że efekt utrzymuje się jedynie przy kontynuowanym podawaniu i nie jest leczniczy w sensie trwałym.Ograniczenie: Dowody z pojedynczej populacji chorobowej (lipodystrofia związana z HIV); kinetyka i stopień ponownej akumulacji mogą różnić się w innych warunkach. Dane długoterminowe wykraczające poza okresy badań są ograniczone.PMID 21668043
Dane u ludziW randomizowanym, podwójnie zaślepionym, wieloośrodkowym badaniu u osób z HIV i stłuszczeniem wątroby Tesamorelin istotnie zmniejszał zawartość tłuszczu w wątrobie, kwantyfikowaną metodą frakcji tłuszczu gęstości protonowej z MRI, w porównaniu z placebo, i wiązał się ze zmianami transkryptomicznymi w szlakach metabolizmu lipidów wątrobowych zgodnymi ze zmniejszoną lipogenezą de novo.Ograniczenie: Przeprowadzone u dorosłych HIV-dodatnich; zmniejszenia tłuszczu wątrobowego nie badano w kontrolowanych badaniach w populacjach NAFLD/MASLD bez HIV. Czas obserwacji ograniczony był do okresu badania.PMID 31611038
Dane u ludziLeczenie związkiem Tesamorelin wiązało się z poprawą jakości trzewnej tkanki tłuszczowej (zmniejszona śródmięśniowa tkanka tłuszczowa i poprawiona atenuacja tłuszczu w CT), niezależnie od zmian całkowitej objętości tłuszczu, w analizie podgrup kohorty RCT u osób z HIV.Ograniczenie: Analiza podgrup post-hoc pojedynczego RCT w populacji HIV; punkty końcowe jakości tłuszczu były wynikami drugorzędowymi i powinny być interpretowane jako generujące hipotezy, a nie rozstrzygające.PMID 33756511
Dane u ludziW randomizowanym badaniu kontrolowanym u osób z HIV i otyłością brzuszną Tesamorelin wykazał statystycznie istotny efekt na złożone wyniki neuropoznawcze w porównaniu z placebo, przy czym efekt był częściowo mediowany zmianami w otłuszczeniu trzewnym i poziomach IGF-1.Ograniczenie: Pojedyncze RCT u dorosłych HIV-dodatnich; wynik neuropoznawczy jest punktem końcowym eksploracyjnym, a szlak mechanistyczny (tłuszcz trzewny vs. bezpośredni efekt GH/IGF-1 na OUN) nie został w pełni określony. Wyniki wymagają niezależnej replikacji.PMID 39813152
Dane u ludziProfilowanie transkryptomiczne wątroby u osób z NAFLD związanym z HIV leczonych związkiem Tesamorelin zidentyfikowało różnicową ekspresję genów zaangażowanych w utlenianie lipidów, sygnalizację włóknienia i szlaki zapalne, dostarczając charakterystyki na poziomie molekularnym jego wątrobowego mechanizmu działania wykraczającej poza samo zmniejszenie tłuszczu.Ograniczenie: Analiza transkryptomiczna pochodzi z podbadania o małej próbie w ramach badania w populacji HIV; wyniki dotyczące szlaków mają charakter opisowy i nie zostały zwalidowane w niezależnych kohortach ani kontekstach chorobowych bez HIV.PMID 32701508
Przegląd / wtórnePonieważ Tesamorelin działa powyżej hormonu wzrostu na receptorze GHRH, stymulując endogenne pulsacyjne wydzielanie GH, a nie dostarczając egzogennego GH, dalsze podwyższenie IGF-1 podlega natywnej osi sprzężenia zwrotnego; jednakże utrzymujące się podwyższenie IGF-1 wzbudziło w przeglądzie EMA obawy dotyczące potencjalnego ryzyka proliferacyjnego i pogorszenia retinopatii cukrzycowej, przyczyniając się do wycofania wniosku o dopuszczenie do obrotu w UE w 2012 roku przed udzieleniem jakiegokolwiek zatwierdzenia.Ograniczenie: Obawa dotycząca IGF-1/ryzyka proliferacyjnego jest mechanistycznie prawdopodobna i odnotowana przez regulatorów, ale żadne badanie kliniczne nie wykazało statystycznie istotnego wzrostu zapadalności na nowotwory przypisywanego związkowi Tesamorelin w badanych oknach obserwacji badania.PMID 22298602

Tesofensine CAS 195875-84-4

Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Tesofensine w dawce 0,5 mg/dobę dawała średnią utratę masy ciała 9,2% wobec 2,0% przy placebo po 24 tygodniach w randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym fazy II u otyłych pacjentów (BMI 30-40 kg/m²) na diecie hipokalorycznej.Ograniczenie: Badanie fazy II trwające 24 tygodnie z n=203; brak obserwacji po zakończeniu leczenia ani bezpośredniego porównania z obecnie zatwierdzonymi środkami; brak zezwolenia regulacyjnego w UE lub USA. Wyłącznie zastosowanie RUO.PMID 18950853
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Tesofensine działa jako potrójny inhibitor wychwytu zwrotnego presynaptycznego dopaminy, noradrenaliny i serotoniny, a obsadzenie transportera dopaminowego (DAT) w prążkowiu wahało się od 18% do 77% w sposób zależny od dawki (0,125-1 mg), mierzone metodą PET z [¹¹C]β-CIT-FE u zdrowych ochotników.Ograniczenie: Mechanistyczne badanie PET na małej próbie ochotników; związek między obsadzeniem DAT a kliniczną utratą masy ciała jest wywnioskowany, a nie ustalony przyczynowo. Oszacowano model sigmoidalny E(max), a nie bezpośredni pomiar skuteczności.PMID 24239329
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Tesofensine w sposób zależny od dawki zwiększała sytość (złożony wynik sytości) w 12. tygodniu, korelując z utratą masy ciała po 24 tygodniach (r = 0,36; p < 0,0001); jednak efekt na apetyt stopniowo słabł podczas kontynuowanego leczenia.Ograniczenie: Analiza podgrupy badania fazy II; część 2 była otwarta i niekontrolowana (n=113). Długoterminowe osłabienie efektu anoreksygennego ogranicza wnioski dotyczące trwałej skuteczności.PMID 21720440
Model zwierzęcy (przedkliniczny)W literaturze zaobserwowano w szczurzych modelach otyłości wywołanej dietą, że Tesofensine hamowała podzbiór neuronów GABAergicznych w podwzgórzu bocznym, zmniejszając ich aktywność wspierającą jedzenie, oraz że chemogenetyczne wyciszenie tych neuronów potęgowało efekt związku Tesofensine hamujący apetyt.Ograniczenie: Badanie przedkliniczne na myszach i szczurach transgenicznych (Vgat-ChR2 i Vgat-IRES-cre); ekstrapolacja na ludzkie mechanizmy podwzgórzowe wymaga swoistej walidacji klinicznej.PMID 38656972
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano w metaanalizie czterech badań kontrolowanych placebo (n=968) u pacjentów z chorobą Parkinsona lub Alzheimera, że Tesofensine dawała skorygowaną o placebo redukcję masy ciała o około 4% po 14 tygodniach bez programu dietetycznego, z zależnym od dawki wzrostem częstości akcji serca (do 6,8 uderzeń/min), ale bez istotnego wpływu na ciśnienie tętnicze.Ograniczenie: Retrospektywna metaanaliza badań zaprojektowanych dla wskazań neurologicznych, a nie otyłości; populacja z chorobami współistniejącymi neurologicznymi; czas trwania ograniczony do 14 tygodni. Wzrost częstości akcji serca jest istotnym działaniem niepożądanym do monitorowania.PMID 18356831
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano w randomizowanym badaniu klinicznym (Tesomet: Tesofensine 0,5 mg + metoprolol 50 mg) u 21 dorosłych z otyłością podwzgórzową, że połączenie dawało dodatkową utratę masy ciała -6,3% wobec placebo po 24 tygodniach (95% CI: -11,3 do -1,3; p = 0,017), z przeważnie łagodnymi działaniami niepożądanymi (suchość w ustach 43%, zaburzenia snu 50%).Ograniczenie: Badanie pilotażowe o bardzo małej liczebności próby (n=21, 18 ukończyło); połączenie z metoprololem maskuje niezależny efekt tesofensyny na częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze. Nie podlega ekstrapolacji na powszechną otyłość. Brak zezwolenia regulacyjnego.PMID 35294397
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że Tesofensine zwiększała 24-godzinne utlenianie tłuszczów o 18 g w porównaniu z placebo (p < 0,001) i dawała utratę masy ciała 1,8 kg powyżej placebo po 2 tygodniach leczenia u mężczyzn z nadwagą/umiarkowaną otyłością w warunkach spożycia ad libitum, z nocnym wzrostem wydatku energetycznego o 4,6% (p < 0,05).Ograniczenie: 14-dniowe badanie mechanistyczne z n=32 mężczyzn; zastosowana dawka (2 mg → 1 mg) przekracza dawki kluczowego badania fazy II; wyniki dotyczące całkowitego wydatku energetycznego nie osiągnęły ogólnej istotności statystycznej.PMID 20479765

Thymosin Alpha-1 CAS 62304-98-7

Przegląd / wtórneW literaturze zaobserwowano, że Tymozyna Alfa-1 działa jako endogenny immunomodulator pochodzenia grasiczego, zdolny do wspierania różnicowania i dojrzewania limfocytów T oraz wzmacniania odpowiedzi komórek NK i komórek dendrytycznych w modelach niedoboru odporności.Ograniczenie: Mechanizmy działania są dobrze scharakteryzowane in vitro i in vivo u zwierząt; bezpośrednia ekstrapolacja na pierwotne ludzkie niedobory odporności wymaga dalszych badań.PMID 27450734
Dane u ludziSystematyczny przegląd i metaanaliza (2023) oceniły zastosowanie Tymozyny Alfa-1 u pacjentów z umiarkowanym do krytycznego COVID-19, obserwując sygnały zmniejszonej śmiertelności i poprawionych parametrów immunologicznych w uwzględnionych badaniach, choć z istotną heterogenicznością między kohortami.Ograniczenie: Metaanaliza z heterogenicznością metodologiczną między badaniami; większość uwzględnionych badań pierwotnych pochodzi z Chin, z populacjami swoistymi, co ogranicza możliwość uogólnienia.PMID 37845598
Dane u ludziRandomizowane, podwójnie zaślepione, wieloośrodkowe badanie kliniczne fazy 3 (TESTS, BMJ 2025) badało Tymozynę Alfa-1 w sepsie, oceniając skuteczność i bezpieczeństwo dla 28-dniowej śmiertelności jako pierwszorzędowego punktu końcowego u krytycznie chorych dorosłych pacjentów.Ograniczenie: Badanie opublikowane w 2025 roku; ostateczne wyniki dotyczące znaczenia klinicznego pierwszorzędowego punktu końcowego wymagają lektury pełnego tekstu. Sepsa jest poważnym wskazaniem OIT, nie mającym zastosowania do ogólnego użytku badawczego.PMID 39814420
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że połączenie entekawiru z Tymozyną Alfa-1 wykazało, w randomizowanym badaniu wieloośrodkowym, poprawy odpowiedzi wirusologicznej i immunologicznej u pacjentów z wyrównaną marskością wątroby na tle przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu B w porównaniu z monoterapią entekawirem.Ograniczenie: Badanie otwarte (niezaślepione) z populacją wyłącznie azjatycką; wyniki mogą nie podlegać uogólnieniu na inne grupy etniczne ani systemy opieki zdrowotnej.PMID 30063860
Przegląd / wtórneWszechstronny przegląd badań klinicznych u ludzi (2024) zsyntetyzował profil bezpieczeństwa i skuteczności Tymozyny Alfa-1 w wielu wskazaniach, wnioskując, że związek ten ma korzystny profil tolerancji z działaniami niepożądanymi głównie miejscowymi (reakcje w miejscu wstrzyknięcia).Ograniczenie: Przegląd opublikowany w Altern Ther Health Med, czasopiśmie o niższym współczynniku wpływu; uwzględnione badania wykazują heterogeniczność projektu i czasu obserwacji.PMID 38308608
Mieszane dowodyW literaturze zaobserwowano, że Tymozyna Alfa-1 wykazuje istotne właściwości immunomodulujące w onkologii, modulując funkcję komórek dendrytycznych i równowagę Th1/Th2 w modelach nowotworowych, z sygnałami potencjalnego zastosowania wspomagającego w kontekstach immunosupresji nowotworowej.Ograniczenie: Dowody onkologiczne łączą badania in vitro, modele zwierzęce i małe serie kliniczne; brak kontrolowanych badań fazy 3 w swoistych wskazaniach onkologicznych.PMID 36812669
Przegląd / wtórneWszechstronny przegląd literatury (World J Virol, 2020) opisał mechanizm działania Tymozyny Alfa-1 jako polipeptydu o 28 aminokwasach pochodzącego z protymozyny α, z właściwościami przeciwwirusowymi obserwowanymi in vitro wobec HBV, HCV i innych wirusów, mediowanymi częściowo przez indukcję interferonów typu I.Ograniczenie: Przegląd narracyjny; bezpośrednie efekty przeciwwirusowe obserwowane in vitro nie podlegają bezpośredniej ekstrapolacji na kliniczną skuteczność przeciwwirusową bez kontrolowanych badań swoistych dla każdego patogenu.PMID 33362999

Vesugen CAS 204271-66-9

In vitroW literaturze zaobserwowano, że tripeptyd KED (Lys-Glu-Asp / Vesugen) wykazywał aktywność naczynioprotekcyjną na poziomie molekularnym w modelach in vitro miażdżycy i restenozy, modulując markery proliferacji śródbłonka i ekspresję genów związanych ze ścianą naczyniową.Ograniczenie: Badanie in vitro; obserwowanych efektów molekularnych nie powtórzono w modelach zwierzęcych ani niezależnych kontrolowanych badaniach klinicznych.PMID 28539025
In vitroW literaturze zaobserwowano, że tripeptyd KED regulował proliferację komórek śródbłonka naczyniowego podczas starzenia in vitro poprzez mechanizmy epigenetyczne, w tym efekty na metylację DNA i ekspresję genów związanych z senescencją śródbłonka.Ograniczenie: Model in vitro starzenia komórkowego; znaczenia translacyjnego dla ludzkiej tkanki naczyniowej in vivo nie ustalono w niezależnych badaniach.PMID 25051766
Dane u ludziW literaturze zaobserwowano, że krótkie peptydy z rodziny bioregulatorów naczyniowych (w tym KED/Vesugen) wiązały się z poprawą parametrów klinicznych przewlekłej niewydolności tętniczej kończyn dolnych u starszych pacjentów, w niekontrolowanym rosyjskim badaniu pilotażowym.Ograniczenie: Badanie obserwacyjne, opublikowane w języku rosyjskim, bez aktywnej grupy kontrolnej ani zaślepienia; liczebność próby nie podana w streszczeniu; pochodzące od tej samej grupy badawczej, która opracowała związek.PMID 25051774
In vitroW literaturze zaobserwowano, że tripeptyd KED (Lys-Glu-Asp) modulował aktywność fizjologiczną komórek układu neuroimmunoendokrynnego in vitro, w tym efekty na proliferację i różnicowanie komórek w hodowlach organotypowych.Ograniczenie: Badanie in vitro w modelu organotypowym; opisanych efektów nie zwalidowano w modelach in vivo ani w badaniach niezależnych od grupy autorskiej.PMID 22977872
In vitroW literaturze zaobserwowano, że peptyd KED regulował molekularno-genetyczne aspekty neurogenezy w modelach komórkowych związanych z chorobą Alzheimera, modulując markery różnicowania neuronalnego i ekspresję genów związanych z neuroprotekcją.Ograniczenie: Badanie in vitro; dane dotyczące choroby Alzheimera mają charakter wstępny i pochodzą z pojedynczej grupy badawczej bez niezależnej replikacji; nie istnieją dowody kliniczne.PMID 34173097

Rejestr: 285 ocenionych stwierdzeń dla 41 związków, każde ze zweryfikowanym cytowaniem PubMed. Wyłącznie do celów badawczych.

Odpowiedzialne korzystanie z tego rejestru

Ten rejestr stanowi zapis dowodów, a nie poradę medyczną, prawną ani dotyczącą dawkowania. Obecność cytowania nie oznacza, że związek jest bezpieczny, skuteczny lub zgodny z prawem do zastosowania u ludzi — w niemal wszystkich przypadkach nie jest to zatwierdzony lek. Wszystkie materiały są dostarczane przez Condor Research wyłącznie jako związki referencyjne przeznaczone do celów badawczych, wysyłane do kont badawczych, i nie są przeznaczone do użytku przez ludzi ani zwierzęta.

Condor Research · Dział naukowy

Wyłącznie do celów badawczych. Zapis dowodów, a nie porada medyczna ani dotycząca dawkowania.

Wnioski

Każde twierdzenie ocenione według typu dowodu (dane u ludzi/zwierzęce/in vitro/mechanistyczne/przeglądowe)
Każde stwierdzenie zawiera zweryfikowane cytowanie PubMed (PMID) oraz wyraźne ograniczenie
Większość wyników ma charakter przedkliniczny; cytowanie nie stanowi twierdzenia o skuteczności u ludzi
Otwarcie licencjonowany (CC-BY) i dostępny jako kanał danych do odczytu maszynowego pod adresem /data/claims.json
Wszystkie związki dostarczane wyłącznie do celów badawczych

Condor Research · Dział naukowy

Opracowane przez dział naukowy Condor Research. Każda liczba na tej stronie ma odniesienie do recenzowanej literatury indeksowanej w PubMed. Wyłącznie do celów badawczych — bez twierdzeń terapeutycznych. Polityka redakcyjna i RUO →

Dane strukturalne Artykuł BreadcrumbList Osoba · autor